Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Dede Korkut Kitabı | 1 | 30,8 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 229 | 93,5 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tatarı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| adûşikâr | 48 | 53 | 12,44 | 10,38 | 6,92 | 668,0 | |
| sabâreftârı | 36 | 36 | 12,11 | 10,52 | 6,00 | 525,6 | |
| bucak | 30 | 66 | 11,70 | 9,38 | 5,47 | 347,0 | |
| sabâreftâr | 17 | 21 | 11,12 | 10,21 | 4,12 | 227,6 | |
| kalmık | 22 | 211 | 10,67 | 7,26 | 4,66 | 180,2 | |
| adüvşikâr | 9 | 10 | 10,26 | 10,37 | 3,00 | 124,8 | |
| yalı | 11 | 118 | 10,02 | 7,09 | 3,29 | 87,5 | |
| noğay | 9 | 149 | 9,60 | 6,47 | 2,97 | 63,5 | |
| derdinden | 7 | 76 | 9,55 | 7,08 | 2,63 | 55,5 | |
| kırım | 13 | 415 | 9,37 | 5,52 | 3,53 | 74,6 | |
| hulâgû | 6 | 69 | 9,36 | 6,99 | 2,43 | 46,8 | |
| adûşikârı | 4 | 4 | 9,13 | 10,52 | 2,00 | 58,3 | |
| sadak | 4 | 24 | 9,01 | 7,93 | 1,99 | 36,7 | |
| adûşikârın | 3 | 3 | 8,72 | 10,52 | 1,73 | 43,7 | |
| heşdek | 4 | 81 | 8,72 | 6,18 | 1,97 | 26,6 | |
| sabâreftâra | 3 | 4 | 8,71 | 10,10 | 1,73 | 39,3 | |
| teb | 3 | 4 | 8,71 | 10,10 | 1,73 | 39,3 | |
| kalmuk | 3 | 12 | 8,67 | 8,52 | 1,73 | 30,3 | |
| yaman | 3 | 39 | 8,51 | 6,82 | 1,72 | 22,6 | |
| heyhât | 4 | 161 | 8,39 | 5,19 | 1,95 | 21,1 | |
| giray | 3 | 65 | 8,38 | 6,08 | 1,71 | 19,5 | |
| kavmi | 17 | 1.791 | 8,11 | 3,80 | 3,83 | 58,3 | |
| askeri | 19 | 2.049 | 8,09 | 3,77 | 4,04 | 64,3 | |
| sahrâsında | 4 | 310 | 7,92 | 4,24 | 1,89 | 16,0 | |
| eflak | 3 | 188 | 7,88 | 4,55 | 1,66 | 13,2 | |
| havfinden | 3 | 216 | 7,78 | 4,35 | 1,65 | 12,4 | |
| askeriyle | 5 | 532 | 7,75 | 3,78 | 2,07 | 17,0 | |
| kırk | 21 | 2.994 | 7,74 | 3,36 | 4,14 | 60,3 | |
| asâkiri | 7 | 874 | 7,70 | 3,55 | 2,42 | 21,7 | |
| eli | 3 | 246 | 7,69 | 4,16 | 1,64 | 11,7 | |
| seksen | 7 | 946 | 7,61 | 3,44 | 2,40 | 20,7 | |
| arslan | 3 | 308 | 7,51 | 3,84 | 1,61 | 10,4 | |
| nehb | 3 | 361 | 7,38 | 3,61 | 1,59 | 9,5 | |
| bin | 61 | 12.267 | 7,32 | 2,87 | 6,74 | 138,9 | |
| atlı | 3 | 398 | 7,29 | 3,47 | 1,58 | 9,0 | |
| diyârı | 4 | 994 | 6,74 | 2,56 | 1,66 | 7,6 | |
| giderken | 3 | 749 | 6,65 | 2,55 | 1,44 | 5,7 | |
| islâm | 5 | 1.426 | 6,63 | 2,36 | 1,80 | 8,3 | |
| derbeyânı | 3 | 780 | 6,60 | 2,50 | 1,42 | 5,5 | |
| alay | 3 | 783 | 6,60 | 2,49 | 1,42 | 5,4 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
tatarı* ile tüm bağlamlar →“tatarı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (230) →| EÇS VII 113b | Hemân taburun sol kolundan on bin aded Mansûrlu | Tatarı | ve yigirmi bin askerle sağ koldan Şîrîn beğleri ve yigirmi … |
| EÇS VII 172a | … in Mujik Kazağı ve on bin Heşdek Tatarı ve bin kadar Kalmık | Tatarı | askere mâlik kal‘adır. Cümle yigirmi dörd sâ‘atde yigirmi d … |
| EÇS VI 134a | … hâli üzre mu‘attal bırağup firâr etmişler. Ve aşağı varoşun | Tatar-ı | adû-şikâr mâl-ı ganâ’imlerin alup ıhrâk bi'n-nâr etmişler. … |
| EÇS VI 120b | … ve cümle handak tathîr olmağiçün cemî‘i asâkir-i İslâm'a ve | Tatar-ı | sabâ-reftâra ve kral-ı Erdel'e ve Eflak ve Boğdan'a ve Kaza … |
| EÇS VII 144b | … gazâsına gidemeyüp oğlu Ahmed Geray Sultân'ı kırk bin aded | Tatar-ı | sabâ-reftâr-ı adû-şikâr ile Uyvar gazâsına gönderdi. Cünûd- … |
| EÇS VII 185a | Ve içinde cümle bin beş yüz | Tatar-ı | sabâ-reftâr-ı adû-şikâr evleri ve obaları var. Ve hâlâ yüz … |
| EÇS X Y253b | … Ekseriyyâ Heyhât sahrâlarıdır. Ve çok amâr yerlerin Kalmah | Tatarı | harâb etmişdir. Hakîr ol Edil nehri ile nehr-i Cayık mâ-bey … |
| EÇS VI 114a | … da meks etmek fermân olundu ve Ahmed Giray Sultân ile Bucak | Tatarı | ve Kardaş Kazak ma‘an Litre kal‘ası tarafına fermân olunup … |
| EÇS VII 107b | … İslâm'a getirüp İslâm ile müşerref ederler. Hattâ bu kavm-i | Tatar-ı | adû-şikâr hakkında hadîs-i sahîh vardır. |
| EÇS VII 107a | … r. Hattâ İsfaç kralının taht-ı hükûmetinde Maskov'un Heşdek | Tatarı | gibi İsfaç'ın dahi on iki kerre yüz bin göçer evli Tatarı v … |