İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tatar’ı

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
19
geçiş
7,0
milyonda
13.603.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi197,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,40

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
tatarı1229230
tatar’ı·1919
tatari·22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hemân43.8655,084,201,8915,8
cümle421.1972,631,741,404,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“tatar’ı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (19) →
EÇS VII 114a "Tahkîk Tatar kırılmış, anıniçün bozulup kaçmış. Bire meded Tatar'ı kovalım, fursat bizimdir" deyü taburlarından alarka olmağa …
EÇS VII 23b Hemân iç kal‘adan toplar atılınca Tatar'ı küffâr kovarken gerüden topların sadâsın işidüp küffârlar g …
EÇS IX Y254a … r cesedin âteşe yakup hâkisterin bâda verüp meşâdına cemî‘i Tatar'ı tenehnüh ve yestahzede etdirüp hâlâ âyende vü revende deng( …
EÇS VIII 198b–199a … ş pâdişâhları ser-fürû etdirüp bin sekiz yüz kadar ulemâ-yı Tata[r]'ı başına cem‘ edüp ta‘zîm [ü] tekrîm ile cezîre-i Kırım'a get …
EÇS VII 23b … hâksâr sevmediği Tatar'ı görüp hemân cümlesi varoşdan çıkup Tatar'ı kovarak bir top menzili ba‘îd oldukda hemân kemîngâhda olan …
EÇS V 43a … milletün vâhidedir. Belki küffârın mâbeynleri müttehid olup Tatar'ı ortaya alup uralar deyü kâfirden ihtirâz üzre oldular.
EÇS VII 112a Ve fi'l-hâl bir bâd-ı sabâdan şedîd bir Tatar'ı yarlığ-ı belîğ-i şâhî ile cezîre-i Kırım askerlerine car sa …
EÇS VII 134a … i fünû[n] ve tekmîl-i mâdde etmiş gencîne-i ma‘ânî ulemâ-yı Tatar'ı çokdur. Ekseriyyâ cümle zükûr inâsları Şâfi‘î mezheblerdir.
EÇS VII 113b–114a … bir yaylım ok atup kaçup gitdi. Hemân arabalı toplarımızla Tatar'ı tâ Kırım'a dak kovalım" deyüp küffârın sonradan ihdâs etdiğ …
EÇS I 24a … l-kılıç Timur askeri içine girüp eyle şemşîrbâzlık etdi kim Tatar'ı demet demet püşte püşte ederdi.