İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uryân

268
geçiş
99,3
milyonda
1.205.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi268109,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,84

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
uryân268268
üryân33

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
büryân264611,419,475,09308,5
urbânı3417011,317,985,81316,0
giryân155310,588,483,86151,1
urbân1722510,146,574,08122,6
dal121329,946,843,4391,1
kılıcı8639,637,322,8166,4
kılıçları7399,557,822,6363,3
tîği7449,527,652,6361,5
biryân6149,459,082,4466,6
kan92689,105,402,9350,1
doğma4118,888,842,0042,7
anadan4338,777,251,9932,8
bekkâr4338,777,251,9932,8
ac4498,696,681,9829,5
kimi137838,664,393,4354,5
tîğı4728,596,131,9726,3
püryân348,509,881,7338,3
sîneleri398,478,711,7331,4
sînesi3128,468,301,7329,3
gezerdi3268,397,181,7224,3
kur’ân41248,395,341,9522,0
gezerler41368,345,211,9521,2
şiddeti85428,344,222,6831,7
zâc3418,316,521,7121,4
yûnus41538,285,041,9420,3
fakîr52788,234,502,1421,7
hârda3678,205,821,7018,4
elinde53378,084,222,1219,9
gezüp31457,894,701,6713,8
cümlemiz31517,874,641,6613,6
kendüyi31697,814,481,6513,0
ellerinde43227,803,971,8714,6
mecrûh31837,774,371,6512,5
yiğitler31837,774,371,6512,5
âdemi43577,713,821,8613,8
kılıç55367,673,552,0515,5
kendüleri32347,614,011,6211,1
huccâcı32497,573,921,6210,7
avret32577,553,881,6110,6
bırağup44437,533,511,8212,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“uryân” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (268) →
EÇS I 159b "Yâ İbrâhîm, rahmet istersen oğlunu hocaya ver ve uryân geydir ve açları do[y]layup ziyâfet eyle sana rahmet vereyi …
EÇS VIII 282a … ssiz serserî dağlarda gezüp niçe yüz yiğitler dahi mecrûhan uryân u giryân ve büryân u nâlân sergerdân olup dağlarda gezer. H …
EÇS IX Y319b Ol şiddet-i hârda uryân ü büryân ve giryân avreteyn yerinde ceyrân derisinden bir p …
EÇS IV 259b … Amân hey vezir benim hakkım hak eyle!" deyü niçesi mecrûh u uryân feryâd [u] figân etdiklerinde paşa eyitdi: "Bre gâzîler siz …
EÇS X Y348a … ] iyâliyle kifâflanırlar. Bu şehrin cümle mahbûb sıbyânları uryân u büryân mâhîveş bu tur‘ada Nîl mâliki gibi şinâverlik edüp …
EÇS IX Y370a–Y370b … emân vermeyüp âdemi katl ederler. Eğer Araba râst gelmesen uryân şiddet-i hârdan biryân olursun. Bundan halâs olsan âbâdân o …
EÇS VI 105b … r uğurdan "Allâh Allâh" deyüp üzerlerine at koyup dal tîğ-ı uryân âteş-tâb olunca bu kâfirleri demet demet ve ceste ceste edü …
EÇS IX Y253a "Yâ Selîm dünyâda ve âhiretde uryân gezmeği ricâ edüp ancak murâdım müşâhede-i cemâl idi. Elham …
EÇS IX Y320a … ki Hadîs: Arapça hadîs-i şerîf Arapça ine amel etmeyüp uryân gezerler.
EÇS VI 27a–27b … den esîr [ve] mâl-ı ganâ’imler alınup topdan alarka guzât-ı uryân su kenârına gelüp gûnâ-gûn ahşâbâtlar ve fıçılar ile aldıkl …