İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

usret

90
geçiş
33,4
milyonda
3.590.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9036,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,79

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
usret9090
üsret11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
fethinde2215711,519,044,68235,6
ba‘de’lfeth2020311,138,534,46199,2
etmede1214210,738,313,45115,5
çeküp2355810,187,274,76187,8
çekilüp61039,997,772,4453,1
çeker4679,717,811,9935,6
çekerler3599,377,571,7225,7
muhâsara114819,306,423,2876,6
vaz‘ı41678,996,491,9828,2
kal‘asın86508,475,532,7745,8
câbecâ54048,375,542,1928,7
feth202.0568,255,194,35105,7
münhedim66308,095,162,3831,3
urûc32748,085,361,6916,5
çekerek32928,015,271,6916,1
güzer33217,905,131,6815,5
ederken79447,794,802,5533,2
hayli45367,714,811,9319,0
kal‘ayı71.0917,604,592,5431,2
olmağıla34847,424,541,6613,2
olduğundan48167,184,201,8915,8
kal‘ada38226,753,771,6110,2
derûnı31.0366,453,441,578,9
kal‘anın41.4896,383,331,8011,3
gâzî31.2456,203,171,547,9
âdem53.7175,432,331,798,2
hân55.4014,901,791,595,3
zîrâ33.5894,741,651,182,8
ile1923.7694,711,582,9016,6
üzre911.8894,621,501,947,2
kal‘a34.5574,401,301,031,9
ammâ915.2294,271,151,654,5
edüp1023.9573,770,651,141,8
olup717.2813,720,600,901,1
dahi413.1863,300,190,240,1
ü311.2953,11-0,01-0,010,0
u317.4342,49-0,63-0,950,7
ve10147.9191,15-1,98-9,3232,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“usret” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (90) →
EÇS IX Y261b … (---) olup Melik Tâhir Akye kal‘asın muhâsara edüp fethinde usret çekdiklerin bu şeyh Sa‘d istimâ‘ edüp ve türbe-i pür-envârı …
EÇS VIII 362a … sf sâ‘at şark tarafında bâğlar içre sığâr u kibâr fukarâlar usret çekerek gidüp su getirirler, ammâ gayri eşyânın envâ‘ı mevc …
EÇS IV 218a … în dîvâr-ı kavîlerdir. Hatta Timur-ı bî-nûr münhedim etmede usret çeküp hâli üzre bırağup gitmişdir. Cümle (---) aded kapular …
EÇS VI 137b … fârları isyân edüp Gâzî Balı Beğ bu kal‘a-i sa‘bın fethinde usret çeküp âhir-i kâr cânib-i erba‘asın muhâsara etdikde küffârı …
EÇS VIII 211a … ‘i Gâzî Hudâvendigâr ya‘nî Sultân Murâd-ı Evvel feth etmede usret çekdiğiyçün ba‘de'l-feth cemî‘i ebrâcları ve der-i dîvârlar …
EÇS VIII 316a … olup leb-ber-leb mâ-i zülâl olduğundan küffârlar aslâ suya usret çekmezler imiş.
EÇS VIII 262a … dur. Ammâ sene (---) târîhinde Bâyezîd-i Velî Hân fethidir. Usret ile feth olup bî-fâ’ide olduğiyçün ba‘de'l-feth kal‘asın câ …
EÇS III 84b … olmak da mümkin değildir, zîrâ her bâr kal‘aya urûc etmede usret çekerler. Derûn-ı kal‘ada bir câmi‘ ve cebehâne ve mahzenle …
EÇS III 132a–132b … d Hân fethidir, be-dest-i Koca Lala Şâhin Paşa, feth etmede usret çeküp ba‘de'l-feth küffâr bir dahi karâr etmesin deyü kal‘a …
EÇS X Y372b … aşup geçmek muhâl olup yolları yemîn ü yesâra dolaşup hayli usret çekerek, yedi sâ‘atde,