İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

vâlih

121
geçiş
44,8
milyonda
2.715.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12149,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,87

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hayrân9125812,949,949,531.117,8
engüşt159911,138,723,86154,1
berdehen139510,958,583,60130,6
görenler105810,848,913,16105,5
dembeste106710,778,703,15102,3
sergerdân83310,739,402,8290,5
gören1114310,427,743,3097,2
gülmeden63510,308,902,4463,2
hîrelenüp4199,879,202,0043,9
dîdeler399,569,861,7336,2
engüştberdehen3129,539,441,7334,1
gördükde51089,487,012,2238,9
mest51249,396,812,2237,5
girse4879,307,001,9831,1
mebhût3549,137,271,7224,5
nazar85538,605,332,7643,7
aklı42788,365,331,9521,8
etse42808,355,321,9521,7
olur586.0128,284,757,33274,0
âdem353.7178,224,715,69162,9
olurlar76578,204,892,5634,1
ü9411.2958,084,549,28420,6
kalup69307,554,172,3123,4
görüp58467,404,042,1018,7
içine36816,943,621,599,6
oldular38776,623,251,558,2
temâşâ31.1306,302,891,506,8
eden31.3046,112,681,466,1
gûyâ41.7896,102,641,687,9
hakîr42.3015,762,281,596,3
zîrâ63.5895,732,221,929,1
var117.6465,542,002,4914,1
olup2317.2815,441,893,5027,0
etdi32.1515,441,961,293,7
kırk42.9945,391,901,464,7
eder54.2495,231,711,554,9
u1917.4345,151,602,9216,9
her65.9675,011,491,584,7
oldu33.3614,821,321,041,9
edüp2023.9574,771,222,5511,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“vâlih” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (121) →
EÇS II 315b … mi‘de olan kâr-ı mermer-bürü görseler engüşt-ber-dehen edüp vâlih [ü] hayrân kalır. Ve bu şehr dahi bir mahsûldâr vâdî-i Müsk …
EÇS IX Y244b … âsında üç yüz bin âdem ile kırk sene bir rivâyetde kırk gün vâlih gezerken Cenâb-ı İzzet'den menn ü selvâ ü mâ’ide nâzil olup …
EÇS VII 21b … imdâd etmeğe kâbil-i imkân, ancak cümlesi engüşt ber-dehân vâlih ü hayrân olup temâşâ ederdik, ammâ ba‘zı cânları ve bî-cân …
EÇS IX Y382a … ile ceng [ü] cidâlleri olmuş olur. Hemân kırk gün kırk gece vâlih [ü] sergerdân gezüp Cenâb-ı Bârî kavm-i Mûsâ'ya gökden mâ'i …
EÇS I 45b … e başlarında manlifke şapkaların çıkarup "Marya Marya" deyü vâlih oldular. Ve dâmen-i kubbede olan tâk-ı Kisrâ'dan nişân veri …
EÇS X Y442b … abeş diyârında niçe yüz lisân-ı garîbe vardır, istimâ‘ eden vâlih [ü] hayrân olur. Zîrâ benî âdem ile Tûfân-ı Nûh'dan sonra b …
EÇS IV 227a … evi derler birer gûne hâneleri var kim içine bir âdem girse vâlih olur, gûyâ her biri birer nigârhâne-i Çîn'dir kim ıtriyyâtd …
EÇS IX Y382a … tde kırk gün konup göçerdi ve göçdükleri yere konup serserî vâlih [ü] hayrân gezerlerdi. Kırk gün diyen kavil sahîh ola. Zîrâ …
EÇS VIII 251a … arîbe ve acîbeleri Freng-pesend timsâlleri var kim görenler vâlih [ü] hayrân akılları hoş ve vücûdu bî-hûş olup merdüm-i çeşm …
EÇS IV 389b … îden haberdâr ise dikkat-i tâm ile nazar etse ta‘accüb edüp vâlih [ü] hayrân olur. Devlet-i Âl-i Osmân'da meşhûr olan pülleri …