İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

vara

27
geçiş
10,0
milyonda
10.449.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
81
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi208,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,63
EÇS D 0,48

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: vara) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gele36010,149,291,7332,8
oğlı31539,097,941,7227,1
mısır32.2875,414,031,6311,2
andan38.9483,452,071,324,1
iki39.4173,381,991,303,8
ve4147.919-0,17-1,57-3,927,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“vara” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (27) →
DK I 41 vara dirse ḫanuŋ oġlı böyle bid'at eylemiş diyeler seni çaġırdal …
EÇS IX Y288b … p âdâb üzre hüzn-i kalb ile derûn-ı dilden niyâzmend olarak vara. Ammâ bî-edeplik etmeye. Dünyâda pâdişâhlar huzûruna nice v …
EÇS IX Y200a … bu Sıfed'den Kâ‘be'ye giden kimesne rah-i müstakîm Kudüs'e vara. Andan Mısır Akabesi'ne, andan Bahr-i Kulzüm sâhili ile Mek …
EÇS IX Y315b … lke silke ve salına salına yürüsün. Kaçan ki Ka‘be kapusuna vara, bu du‘â kırâ’at oluna:
EÇS X Y164a … mrillâh devâ bulur. Baş bölükbaşı oğlanı Mısır Bâbullûğ'una vara gele, cüzâm zahmetine mübtelâ olup yüzü ve gözü şişüp burnu …
EÇS VI 4a … al‘a beklerlerdi. Biz dahi ol mahalde tarpadak kal‘a dibine vara düşdük.
DK VI 62 yarın oġuz iline ḫaber vara deve elinde ḳalmış-ıdı ḳız ḳurtardı diyeler mere ḳolça ḳopu …
EÇS X Y51a "Bire hîledir" deyü âl-i Osmân karıncaya binüp vara vara gördüler kim karârları firâra mübeddel olup Bilbeys sa …
EÇS IX Y288b … ederek âdâb-ı hulû‘ [u] huşû‘ ile iki ellerin göğsüne koyup vara. Zîrâ Sened-i âlem ve Mefhar-i benî âdem huzûruna varırsın …
EÇS IX Y261a … i mükerremeye vâsıl etmeğe me’mûrum. Mısır mahmili Mekke'ye vara da şâm-ı şerîf mahmili varmaya. Ol zamân Âl-i Osmân'ın ırzı …