İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

varat

139
geçiş
51,5
milyonda
2.385.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi13956,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,37

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
varat139139
vârat4646
varât11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yanova128010,818,513,45119,6
hısım5419,838,212,2347,6
kal‘amız5449,818,112,2346,8
tımışvar6909,757,342,4349,5
eğre71459,666,872,6253,2
arat3149,339,021,7332,2
aklâmıdır3209,278,511,7329,9
gazâsına51519,146,332,2134,2
fâtihi83539,065,782,7848,6
aklâmı3558,997,051,7223,5
re‘âyâları31198,575,931,7018,9
fethine31268,545,851,7018,5
kal‘asına85868,505,052,7440,6
dibinden31548,395,561,7017,3
eyâleti119458,384,823,2052,5
fethinde31578,385,541,6917,2
erdel53988,254,932,1624,6
kulu31878,245,281,6916,2
serdâr65338,194,772,3628,2
paşası32058,165,151,6815,6
eyâletinde65638,134,692,3527,6
uyvar32178,115,071,6815,3
kal‘ası232.6848,064,384,5796,4
sancak43578,054,761,9318,8
giderken77498,014,502,5330,4
kal‘aları32657,934,781,6714,1
nâmıyla32737,904,741,6714,0
sinân44537,794,421,9116,9
nemse44627,774,391,9016,8
fethi45317,614,191,8915,7
kal‘asının33877,554,231,6412,0
hîni33937,534,211,6411,9
kal‘asın46507,383,901,8714,2
tahrîr153.0267,283,593,5547,3
alî91.8997,183,522,7427,6
oldukda47897,143,621,8412,8
şimdi35627,133,701,609,9
budin35867,083,631,599,6
feth82.0566,903,242,5321,7
bizim51.3556,783,161,9913,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“varat” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (139) →
EÇS VIII 312a Ve etrâfında cümle altı aded tabyaları var kim her biri Varat ve Uyvar kal‘aları kadar tabyaları vardır. Her tabyaları üz …
EÇS VI 134b Azak kal‘ası fethinde dahi ve Hanya ve Yanova ve Varat ve Ribniçse ve Yenikal‘a ve Egirvar ve Egirsek ve Kemenvar …
EÇS VII 85b Varat alındı. Erdel erzel oldu.
EÇS VII 85a Hâlâ Varat hâkinde nehr-i Kara Kiriş kenârında cânib-i erba‘ası ormanl …
EÇS VII 94b … p Erdel diyârına varup hâlâ elimizde olan Varat kal‘asın bu Varat nâmıyla binâ etdiklerinden ismine Varat derler. Bir rivâyet …
EÇS VII 91a … kiden ma‘mûr olmuş. Kal‘ası bir gölün içinde Şamos nehrinin Varat kal‘amız tarafında değildir, beri Erdel tarafında Beleşo So …
EÇS VII 85a–85b … 'ya gelüp müşerref olduğumuzda {hakîre} Eğre ve Tımışvar ve Varat eyâletlerinin kal‘a yoklamaların ihsân edüp bâlâda tahrîr o …
EÇS VII 89a … kurâlarında yedi bin aded güzîde re‘âyâları hîn-i tahrîrde Varat kal‘ası re‘âyâsı kayd olunmuşdur, ammâ kal‘ası Erdel kefere …
EÇS VI 111a … p Yassı nâm tabya içine girüp kâfire eyle kılıç urdular kim Varat kal‘ası fethinde bu gûne neberd olmamışdır.
EÇS I 85b … zîr} ma‘zûl edüp eyâlet-i Rûmeli ihsân olunup Bosna fâtih-i Varat Serdâr Alî Paşa'ya ihsân olunup sene 1072 târîhinde,