İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ya‘nî

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
2.251
geçiş
834,2
milyonda
94.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2.251919,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
ya‘nî2.2512.251
yanî22
yâ‘nî22
yân‘î11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
evsâfı3522.77611,164,2517,771.454,3
kal‘ai4587.73310,553,1518,991.218,2
dârı10070910,114,409,53433,7
şehri1915.6789,622,3311,08317,2
demekdir654559,624,427,69283,5
beldei562219,545,257,29313,3
derler1394.1239,482,349,46231,1
kadîm649449,363,347,21185,2
binâyı628549,353,447,15187,4
hisârı524249,324,206,82210,5
lisânı691.4329,262,857,16156,6
demek391429,065,366,09225,3
esnâfı531.0439,042,936,32125,3
kavmi651.7919,042,446,58115,8
sûrı393628,934,015,86147,7
üstüvârı33908,855,785,64213,2
üstüvâr311288,745,185,41170,2
tayyibe29708,685,965,30196,2
tahtgâhı291088,655,335,25166,0
vilâyeti401.1788,582,355,0866,8
seddi346908,572,885,0478,5
kasabai331.0648,352,224,5150,3
mertebe296748,342,694,5560,0
menzili411.9688,311,644,3538,1
dükkân276458,262,654,3754,6
metîn311.1588,222,004,1840,1
azîm564.0978,181,033,8323,2
kal‘ası402.6848,051,163,4920,3
atîk191778,004,014,0971,8
bahri228047,882,043,5529,2
kûhı231.0037,861,783,4024,4
neferât217317,852,113,5229,4
mahmiyyei16597,835,343,9091,9
hazreti555.9457,780,472,075,3
tâ332.6737,780,892,6410,4
olur556.0127,770,462,015,0
kânı161997,743,593,6751,4
rûm221.1617,721,513,0417,6
baş196967,722,033,2925,1
ibretnümâyı162697,703,163,5542,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ya‘nî” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (2.251) →
EÇS VII 125b … mle atlar[ı] birbirlerinin kuyruklarına bağlayup her koşda, ya‘nî yüz adımda bir hoşçı nâm kazanları bir bârgîr üzre tokmak k …
EÇS IX Y332b … irirler. Cânib-i şarkda on merhale yer Nehrü'l-Kâ‘a varınca ya‘nî Dicle ırmağına varınca Lahsa ve Basra ile hem-hudûddur.
EÇS X Y366b Evsâf-ı binâ-yı Lût ya‘nî şehr-i azîm Manfalût
EÇS VIII 268a Der-takrîr-i binâ-yı metîn-i ibret-nümûn ya‘nî hısn-ı hasîn-i hisâr-ı üstüvâr-ı Moton
EÇS V 8b Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i üstüvâr-ı Zirikî
EÇS X Y236a Cübn-i hâlûm turşusu ya‘nî peynir turşusu, tuzlu suya koyup beş altı aydan sonra küple …
EÇS X Y147a … şın olduğu zamân mine'l-cebel ile'l-cebel deyü nidâ ederle, ya‘nî bir dağdan bir dağa Nîl taşdı, demekdir. Dağdan murâd Mısır …
EÇS IV 319b Evsâf-ı kal‘a-i dâr-ı harîr-i medîne, ya‘nî mahmiyye-i atîk şehr-i Sîne
EÇS IV 407b–408a Menzil-i kasaba-i Düceyle-i cedîd ya‘nî şehr-i kadîm Sümeyke: Şehr-i kebîr iken mürûr-ı eyyâm ile h …
EÇS VII 112b … ları ileriye kulağız ta‘yîn olunup on iki aded tapkır olur, ya‘nî asker on iki katâr yol olup dere ve depe ve geçidler gelse …