İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zâbit

34
geçiş
12,6
milyonda
8.525.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3413,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,48

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
zâbit3434
zâbıt1111

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kethudâsıdır31311,0311,161,7341,2
birinci4989,968,662,0040,3
ikinci32888,256,691,7221,9
ze‘âmet44588,066,441,9827,9
hâkim33757,916,311,7120,4
yigirmi42.5475,673,961,8714,5
on85.4775,573,862,6328,1
kırk42.9945,443,731,8513,3
ü611.2954,122,401,9810,3
ammâ415.2293,101,381,232,8
ve30147.9192,731,012,7512,7
cümle421.1972,630,900,931,3
olup317.2812,510,780,730,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“zâbit” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (34) →
EÇS X Y203a–Y203b … ı olup peyk-i Resûlullâh Y 203b olup cümleye ser-çeşme ve zâbit olur, her kim bir meş‘alci murâd edinse bundan alup kefîlnâ …
EÇS I 33b … Anlardan gayrı dörd mevleviyyet yerde yüz elli esnâfın dahi zâbit ü hâkimleri vardır ammâ emr-i hâkim ile ve izn-i şer‘ile sa …
EÇS IV 199b … ve yetmiş yedinci hâkim muhtesib ağadır ve yetmiş sekizinci zâbit gümrük bâcdârıdır. Ve yetmiş tokuzuncu muhassıl-ı harâcî ağ …
EÇS IV 339a Ve kırk ikinci zâbit harâc ağasıdır. Cemî‘i keferelerden mâl-ı hazîneyi tahsîl e …
EÇS IV 339a Ve kırk üçüncü zâbit Âsitâne sipâh kethudâyeridir ammâ yeniçeri serdârı ağadır, …
EÇS IV 339a Ve kırk dördüncü zâbit ze‘âmet defterdârıdır. (---) (---) (---) (---) (---) (---) …
EÇS IV 253b … t kethudâsıdır, ammâ hâssı ref‘ olunmuşdur. Yigirmi birinci zâbit Sağ kolağası Süleymân Beğ'dir. Yigirmi ikinci hâkim sol kol …
EÇS VII 185a … bozahânelerde sâkin olan boza Bekrîsi cânlara aslâ hâkim ve zâbit ve râbıt karışmaz, zîrâ her bozahânenin birer kart nâmında …
EÇS VII 36a … çuka işlenir dezgâhı ve on iki aded elleri gümüş deyenekli zâbit u hâkim kefere birovları var. El-hâsıl kırk elli bin re‘âyâ …
EÇS IV 385a … hbenderdir. Ve onuncu hâkim iskele bâcdârıdır ve on birinci zâbit şehir muhtesibidir.(---) (---) (---) (---) (---) (---) (--- …