İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zâlim

98
geçiş
36,3
milyonda
3.321.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9840,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
zâlim9898
zâlîm22

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
haccâcı212512,4511,504,58320,6
zübeyr’i3109,8310,011,7336,7
zübeyr4479,828,191,9937,8
gaddâr3149,789,531,7334,3
cebbâr3379,518,121,7328,1
zulm3619,277,401,7225,0
bre52408,926,162,2033,0
yûsuf116608,895,843,2667,8
lâkin81.4937,364,202,6831,6
benim36537,033,981,6211,0
ben36776,993,931,6210,8
şâh49866,923,801,8613,7
hâkimi38816,653,551,589,3
alî61.8996,623,442,2217,8
meğer39566,543,431,578,9
su41.3676,483,331,8011,3
cân31.1546,293,161,547,8
olmağile31.1666,283,151,547,8
ki52.4266,022,831,9211,0
kal‘anın31.4895,952,791,486,5
şehrin31.5875,872,701,476,2
gâyet73.8515,862,652,2214,0
şehir31.6515,812,641,466,0
târîhinde32.3875,312,111,334,2
ahmed32.4915,252,051,314,0
âli32.5875,192,001,303,8
ammâ1415.2294,901,662,5613,2
hazreti55.9454,761,531,464,1
kal‘ai67.7334,651,421,534,3
derler34.1234,541,321,041,9
kadar34.2584,501,281,021,8
sene46.2404,371,141,092,0
gelüp35.0514,251,030,881,2
deyü36.0074,010,780,720,7
edüp923.9573,620,370,680,6
dahi413.1863,300,060,080,0
ü311.2953,11-0,13-0,160,0
ve37147.9193,03-0,22-0,980,9
olup317.2812,50-0,74-1,171,0
ile323.7692,04-1,20-2,262,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“zâlim” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (98) →
EÇS VIII 299b ‘Kandiye kal‘asın bu zâlim askerlere verme’ deyü ricâ etdikde ricâsı kabûl oldu. Bu cî …
EÇS VIII 383a … den Na‘tî Çelebi pâk-zebân ve kasîde-perdâz çelebidir, ammâ zâlim gâyet gaddâr heccâvdır. Selîkası hicv tarafına düşüp gâyet …
EÇS VI 44a … eniçeri ocağından mu‘âmele ile karz akçe dahi aldım. Ve ben zâlim değilim ki mutasarrıf olduğum mansıblarda zulm edüp mâl alu …
EÇS VIII 244a … p berren ve bahren gelüp böyle bir nâzenîn şehir bir kadı-i zâlim sebebiyle küffâr harâb [u] yebâb edüp bu kadar esîr mâl-ı g …
EÇS II 360b–361b … p içer ve bir kana on bin guruş alır, etdiği zulmü Haccâc-ı Zâlim Yûsuf etmez. Benim peder-i azîzim, anın ipiyle kuyuya inen …
EÇS VIII 196a … -endâz sekbânlar kazâ kazâ vilâyet-i Kırım'a gidüp Haccâc-ı zâlim Yûsuf gibi cezîre-i Kırım'a talava vurmağa başladılar. Hakî …
EÇS IV 324a … Bâğçesi dağı güzel ey zâlim / İşittim ki rakîb ölküpdür ol zâlim / Dahi hûb[b] dahi güzel ey cânım
EÇS II 279a–279b … arşu kenarda bir söğüt dalına sarılup atdan ayrıldım. Meğer zâlim su gâyet darplı ve iri iri taşlı yerden cereyân edermiş. Gü …
EÇS IV 363a … du ve yüz yigirmi nefer evlâdları kaldı. Bir kaçın Haccâc-ı Zâlim Yûsuf şehîd etdi. Hazret-i Enes Hazret'den iki yüz on hadîs …
EÇS VIII 197b … ırım'da esîr tamgası bahâsı zulmünden eşedd zulm-i Haccâc-ı zâlim idi, ve's-selâm.