İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zirâ

225
geçiş
83,4
milyonda
1.453.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi22591,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,72

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
zîrâ3.5893.589
zirâ225225

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kaddi2645910,286,415,04181,4
tavîl81319,526,522,8057,0
arîz6519,487,462,4450,9
kırkar102379,475,983,1163,7
kadleri5179,408,782,2352,6
dîvârının61049,226,432,4242,0
enli71649,206,002,6044,8
parmakdır469,159,962,0050,9
ellişer92969,145,512,9351,5
yigirmişer61349,106,072,4138,9
umku4309,017,641,9935,0
amîk61599,005,822,4136,9
kazılsa358,749,811,7337,2
bâlâdır51618,735,542,1928,8
melikîdir3148,688,331,7329,3
arîzdir3158,688,231,7328,9
esâsı4988,665,941,9725,2
âlîdir62798,615,012,3730,2
arzı149538,614,463,5760,1
enlidir3318,587,181,7224,2
seksener3558,466,351,7120,7
hâliye3658,416,111,7119,6
derin3698,396,031,7119,3
meyvesi3758,365,911,7018,8
sekizer3858,315,731,7018,0
yüzer41978,284,931,9319,7
zirâ‘ı31068,215,411,6916,7
iremmisâl31098,205,371,6916,5
üstünde31548,024,871,6714,5
altışar31598,004,821,6714,3
yeşil43277,894,201,8915,8
kalın31907,894,561,6613,3
yigirmi202.5477,893,564,0962,3
yeri43457,854,121,8815,4
âlî89447,813,672,6126,0
çıkar43907,743,941,8714,4
bâlâ32477,704,191,6411,8
ikişer55827,673,692,0616,4
taşı32837,603,991,6211,0
dîvârları32897,583,961,6210,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“zirâ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (225) →
EÇS I 35a … dururlar kim kadd [ü] kâmetleri perr ü bâlleri ile ellişer zirâ‘ timsâl-i acîbelerdir, tâ Hazret-i Risâlet vücûda gelince b …
EÇS II 308b–309b … zirâ‘-ı melikiy-yi âlîdir. Ammâ Tokmak Hân binâ etdüğü elli zirâ‘ enli ve yigirmi zirâ‘ arîz rıhtım binâdır. Cümle (---) bur …
EÇS X Y388a … a Hâyitu'l-acûzi's-sâhir derler. Her taşı kırkar ve ellişer zirâ‘ çâr-gûşe hammâm kubbesi kadar âlî seng-i hârâlardır kim cü …
EÇS III 64b … i peygamberân: Cümle (---) aded mahalde ilm-i hadîs okunur. Zirâ ekseriyyâ halkı zekî ve ehl-i tab‘ u erbâb-ı dâniş ve mü’el …
EÇS III 22b … l-i âlî olup ol cebellerin üzerinde olan dîvârları seksener zirâ‘ âlî olmağıla aşağı şehre iki sâ‘atden sonra güneş dokunur. …
EÇS IV 204a … 'l-Arab ile nehr-i Furât'ın mâbeynehümâları elli fersahdır. Zirâ Furât nehri ile bu Şat yakın karındaşlardır. Âhir Kurna kal …
EÇS VI 144a–144b … olur. 144b Ve bu Taşlıca sahrâsında aslâ arz-ı hâliye bir zirâ‘ yer yokdur. Cümle zemîni vâsi‘atü'l-aktâr ve rahîsatü'l-eş …
EÇS II 287a … [u] kesbin ve ta‘âm [u] yemesin terk edüp câmi‘e gelirler. Zirâ bu Erzurûm halkı gâyetü'l-gâye musallîlerdir.
EÇS IV 314a … Horasân Kend-i Kazmîn derler. Lisân-ı Hindegân Kâzımîn der. Zirâ İmâm Mûsâ Kâzım bunda hayli zamân kân-ı mekân idinmişdi. Ve …
EÇS IX Y238a Andan yine şimâle bu hândan bir bayır yukaru altı zirâ‘ arzı siyâh seng-i hârâ kaldırım üzre beş sâ‘at gidüp bu ha …