İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zirâ‘ı

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
106
geçiş
39,3
milyonda
3.089.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
1
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10643,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

EÇS D 0,80

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimEÇSToplam
zirâ‘ı106106
zirâ‘i11
zîrâ‘ı11

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
mekkî273312,6411,355,19405,1
melikî172312,0811,204,12248,2
melikîdir141411,9011,643,74226,1
mekkîdir101011,4611,643,16161,4
dîvârının1410411,098,743,73143,9
kaddi3545910,997,925,89318,9
mekkî’dir7710,9911,642,64113,0
âlîdir1527910,327,423,85125,5
bennâ79210,187,922,6363,5
seksener5559,998,182,2347,2
melikîi339,8211,641,7348,4
dîvârlarının4469,758,111,9937,4
kırkar72379,396,552,6250,0
hisâbı3459,357,731,7226,4
zemînden3829,036,861,7222,7
ellişer52968,675,752,1930,1
herbiri31568,555,941,7018,8
arzı129538,545,323,3865,5
enli31648,515,861,7018,6
metîndir31718,475,801,7018,3
seksen109468,285,073,0751,1
zirâ32258,215,411,6916,7
kâmil111.4467,864,603,1849,2
mîl44817,804,731,9218,6
onar33587,734,741,6714,0
âlî69447,554,342,3324,7
yetmiş112.2757,243,943,1039,7
varınca51.1387,043,812,0817,1
kırk92.9946,573,262,6924,6
yigirmi72.5476,433,132,3418,0
elli72.7456,333,022,3217,1
on135.4776,252,923,1330,2
yedi94.8535,892,562,4917,1
üç137.1635,872,532,9824,2
altı42.7505,522,211,576,0
dörd32.0615,502,211,364,5
yüz1512.2725,311,962,8818,6
beş43.4565,201,881,464,6
bin1312.2675,111,752,5413,4
her65.9675,021,681,685,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“zirâ‘ı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (106) →
EÇS III 86a … zârdan bir alâmet yokdur ve hâ’it-i kal‘anın kaddi düvâzdeh zirâ‘ı melikîdir ve her cânibi evce ser-çekmiş şuhûr-ı bâlâlardır. …
EÇS I 128b Ba‘zı kulleleri seksener zirâ‘-ı mekkîdir. Ammâ Ebü'l-feth'in binâ etdüği Kalata Kullesi yüz …
EÇS I 43b … nin tâ zirve-i a‘lâsı Ayasofya kubbesinden müdevver ve yedi zirâ‘-ı melikî refî‘ü'l-bünyâd kubbe-i cihân-âbâddır.
EÇS IX Y244a … üç kademedir. Her kademesi ikişer karışdır. Ve üç karış bir zirâ‘-ı Mekkîdir. Bu hisâb üzre minâre-i Îsâ tâ zirve-i a‘lâsına va …
EÇS IX Y195b … , deryâ içinde bir kulle-ı âlî binâ etmişler kim kaddi elli zirâ‘-ı Mekkîdir. Bu kullenin ortasının tâ zirve-i a‘lâsında aşren …
EÇS II 308b–309b … . Kal‘a-i Revân'ın Ferhâd Paşa binâ etdüğü dîvârları kırkar zirâ‘-ı melikiy-yi âlîdir. Ammâ Tokmak Hân binâ etdüğü elli zirâ‘ e …
EÇS IX Y209a–Y209b … dîm zamânda münhedim olan kal‘a esâsından kırkar ve ellişer zirâ‘-ı Mekkî taşradan binâ edüp Sahratullâh'ı ve Mescid-i Y 209b …
EÇS II 356b–357a … ddi altmışar arşın âlî dîvârdır ve her dîvârın vüs‘ati onar zirâ‘-ı melikî arîzdir. Esâslarının altı dâiren-mâdâr kemer binâlar …
EÇS IV 200a … kıble tarafları düz zemîndir. Ve dîvârınun kaddi cümle kırk zirâ‘-ı melikî-i âlîdir ve onar arşın arîz esâs-ı dîvârı vardır. Ve …
EÇS V 112b … âb dîvâr önündeki yeni dîvâr kâmil otuz ayak enli ve seksen zirâ‘-ı Mekkî âlî dîvâr-ı üstüvârdır ve bu dîvâr önünde handak aşrı …