İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ziyneti

12
geçiş
4,4
milyonda
19.400.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi114,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

DK D 0,00
EÇS D 0,63

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimDKEÇSToplam
ziyneti11112
zîyneti·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ziyneti) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gülşene3412,5814,361,7357,1
dâdârı3612,4213,781,7353,2
geh31012,1313,041,7349,3
zîb32411,4211,781,7343,5
cihân33248,198,021,7327,5
bâğ31.2956,236,021,7119,2
ü711.2954,344,122,4927,3
ve4147.919-0,17-0,40-0,630,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ziyneti” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (12) →
EÇS V 164b … ibi eyle diri deşt-i mu‘attar / Geh gonca-sıfat gülşene gel ziynet-i bâğ ol / Dâdâr-ı cihân eylemesin âlemi sensiz / Her kanda i …
EÇS IX Y343a … dir. Şerefiyyeti Beytullâh olması cihetiyledir, yohsa zîb ü ziyneti içün değildir.
DK II 38 ṣu baġ ve boṣtanuŋ ziyneti ṣu 'āyişe ile fāṭımanuŋ nigāhı ṣu şahbaz atlar gelüp içdügi …
EÇS VIII 236a … kurşum kubâblı Hasan Beğ câmi‘i binâ-yı azîmdir, ammâ zîb ü ziyneti tarz-ı kadîmdir.
EÇS VIII 314a … in akâret-i hayrâtlarıdır. Ve bâbâyâne binâ olunup şöhret ü ziyneti yokdur. Hemân bir sâde güzeli câmi‘-i dürr-i beyz-âsâdır. L …
EÇS I 168a … m‘-i aselleri zeyn edüp ve cümle bunlar dahi pür-silâh olup ziynet-i kerr ü fer ile mûmcubaşı ve şem‘hâne nâzırı ve emîni, kühey …
EÇS V 161b … a bizim istikbâlimize çıkmak yüzünden askerinin kesretin ve ziynet-i şöhret-i mülevveslerin göstermek cemî‘i dünyânın kâfiri kar …
EÇS V 122b … rının kesreti ve her bir ravzanın bir nev‘a tarz [u] tarh-ı ziyneti hadd ü ta‘rîf ü tavsîfden bîrûndur, ammâ cümle hânedânlarda …
EÇS X Y43a … ibi eyle der-i deşti mu‘attar / Geh gonce-sıfât gülşene gül ziynet-i bâğ ol / Dâdâr-ı cihân eylemesin âleme sensiz / Her kande i …
EÇS IX Y380b … ndir kim Kudüs-i şerîfde Kumâme ve Beytü'l-lahm bunun zîb ü ziyneti yanında güneşde zerredir. Ve binden mütecâviz yigirmi altı …