Tanım
- Asıl, köken, soy: “eḍgü ḳılınç aslı eḍgü uruġ” iyi huyun aslı iyi soydur; “bu beglikke aşnu tüp aslı kerek” bu beyliğe önce kök ve soy gerekir; “kişi aslı bilgüke açmış yolı” insanın soyunu bilmenin yolunu açmış; “ay aslı arıġ” ey soyu temiz. Tanıklar: KB4
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aslı — yalın hâliyle 248 kez
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (38) →KB Kutadgu Bilig
38 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 108 | ay eḍgü ḳılınç | aslı | eḍgü uruġ / ajun ḳalmasunı siziksiz ḳuruġ |
| KB 265 | iki türlüg ol kör bu | aslı | kişi / biri beg biri bilge yalŋuḳ başı |
| KB 299 | körü barsa barça urur bu keḍük / uḳuşluġ biliglig kör | aslı | keḍ ök |
| KB 300 | uḳuş bolsa | aslı | bolur bolsa er / bilig bolsa beglik ḳılur ḳılsa er |
| KB 301 | kimiŋde uḳuş bolsa | aslı | bolur / ḳayuda bilig bolsa beglik bulur |
| KB 303 | uḳuş birle | aslı | atanur kişi / bilig birle begler iter il işi |
| KB 995 | İLİG SU‘ALİ AY TOLDIḲA / / ilig aydı uḳtum bu söz belgülüg / söz | aslı | neçe ol negü ol ülüg |
| KB 999 | biri sözlegü ol toḳuzı tıḍıġ / tıḍıġ söz tüpi | aslı | barça yıḍıġ |
| KB 1159 | atı erdi ögdülmiş | aşlı | arıġ / yüzi körklüg erdi me ḳılḳı arıġ |
| KB 1596 | kişilikni ḳoḍma ay | aslı | kişi / kişilik ḳılu tur kişike tuşı |
| KB 1637 | kişi | aslı | eḍgüg unıtmaz bolur / kişi urġı köŋlin emitmez bolur |
| KB 1949 | bu beglikke aşnu tüp | aslı | kerek / atım alp ḳatıġ ḳurç yana toŋ yürek |
| KB 2132 | bu il tutruḳı hem tüpi bekliki / iki neŋ turur | aslı | yıldız köki |
| KB 2437 | tüp | aşlı | kerek eḍgü ḳılḳı oŋay / tusulsa boḍunḳa toġursa kün ay |
| KB 2969 | neçe beg uluġ bolsa | aslı | beḍük / tapuġçı bile boldı atı beḍük |
| KB 3181 | negü tir eşitgil ay | aslı | aġı / ḳara köŋlin awlar begi yarlıġı |
| KB 3416 | kimiŋ erdemi bolsa | aşlı | aġı / yetiz il kişisi ol erke yaġı |
| KB 3507 | ḳayuda tilese yorı eḍgü bol / tüpi | aslı | ḳolma özüŋ eḍgü ḳol |
| KB 3764 | mini bir bayatım küḍezmişi teg / küḍezümegey sen aya | aslı | beg |
| KB 4235 | biri | aşlı | eḍgü kişi öḍrümi / bolunsa adaş tut ay er köḍrümi |
| KB 4284 | bu yaŋlıġ bolur ol kişi | aslısı | / kişike kişilik kişi belgüsi |
| KB 4285 | kişi | aslı | bilmek tilese özüŋ / ḳılınçında körgil açılġay sözüŋ |
| KB 4287 | kişi | aslı | bilmek tilese açuḳ / köŋül til ḳılınçı bu işke tanuḳ |
| KB 4288 | ḳılınç eḍgü bolsa köŋül til köni / tüpi | aslıŋa | bu tanuḳ ol anuḳ |
| KB 4289 | otunḳa ḳatılma ay | aslı | arıġ / yüzüŋnüŋ suwın iltge sindin arıġ |
| KB 4291 | otunḳa ḳatılma silig bol amul / tütüş | aslı | barça otundın oġul |
| KB 4488 | taḳı bir uruġluġ tüp | aslı | ḳolur / uluġluḳ atıŋa küwenür bolur |
| KB 4501 | saḳınuḳ arıġ bolsa | aşlı | bolur / ol üç neŋ bu yirde bolur ay unur |
| KB 4519 | tişi | aşlı | et ol küḍezgü etig / yıḍır et küḍezmese bolmaz itig |
| KB 5325 | negü tir eşitgil ay | aslı | beḍük / baġırsaḳ sözi tutsa asġı keḍ ök |
| KB 5767 | kimiŋ | aslı | bolsa atadın arıġ / anıŋdan kelir eḍgü ilke asıġ |
| KB 5809 | iḍi yaḳşi aymış bu tazı tili / kişi | aslı | bilgüke açmış yolı |
| KB 5810 | kişi | aslıŋa | kör ḳılınçı tanuḳ / ḳılınçı ne erse kör aştı ol oḳ |
| KB 5811 | kimiŋ | asli | eḍgü ḳılınçı oŋay / isiz aslıŋa kendü ḳılḳı tanuḳ |
| KB 5811 | kimiŋ asli eḍgü ḳılınçı oŋay / isiz | aslıŋa | kendü ḳılḳı tanuḳ |
| KB 6003 | yörügke barır tüş tüşüŋ yaḳşı yör / tüpi | aslı | bilgil uḳuş birle kör |
| KB 6006 | taḳı bir tüş ol kör bu yıl faslıŋa / tadusı küçenip barır | aslıŋa | |
| KB 6091 | ölümüg unıtma itigiŋ ḳılın / özüŋni unıtma tüp | aslıŋ | bilin |
Aynı gövdeden maddeler
“aslı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).