Tanım
- Gücü yetmeyen, elinden bir şey gelmeyen, çaresiz: “nelük boldı ‘aciz özüŋ” neden çaresiz kaldın; “maŋa ᶜaciz boldum” (bunu yapmaya) gücüm yetmedi. Tanıklar: KuTKB
- “‘aciz ḳıl-” birini güçsüz bırakmak, elinden kaçıp kurtulmak: “ermez ʿaciz ḳılıġlı yer içinde” yeryüzünde (Tanrı’yı) aciz bırakacak değiller. Tanıklar: KuT
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ‘aciz — yalın hâliyle 4 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ‘aciz 3 (KuT, KB) · ᶜaciz 1 (KuT)
Çekimli biçimler (0):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/39b3 | … körkitmek üçün aŋar neteg örter ḳadaşınıŋ ʿavretini aydı: ey ḳatıġlıḳ maŋa | ᶜaciz | boldum kim bolsa men bu ḳarġa meŋizlig örtse men ḳadaşımnıŋ ʿavretini bold … |
| Ku. T. 33/84a3 | … soŋı anlar kim olarda burun erdiler ḳatıġraḳ olardın küç birle ermez taŋrı | ʿaciz | ḳılsa anı nersedin kökler içinde hem yerler içinde ol erür bilgen küçlüg u … |
| 46 | 32 ⟨…⟩ ermez | ʿaciz | ḳılıġlı yer içinde yoḳ aŋar anda aḍın dostlar bu ögür yolsuzluḳ içinde bel … |
KB Kutadgu Bilig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 5476 | nelük boldı | ‘aciz | özüŋ ay ilig / ḳamuġ eḍgü ḳılġu küçüŋ bar elig |
Aynı gövdeden maddeler
“aciz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).