İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

çal

22
geçiş
8,2
milyonda
12.053.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
197
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig227,2
Dede Korkut Kitabı18554,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,33
DK D 0,59
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: çal) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yetdüm151613,6613,813,87283,0
ḳılıcuŋ142313,3213,193,74240,2
yetdi135412,4511,853,60192,0
çapar94712,0611,523,00128,0
ağam106111,9511,303,16138,9
ḳazan1523610,909,933,87178,8
delü31059,608,771,7330,6
ḳara34927,586,551,7121,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“çal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (22) →
DK IV 100 çapar yetdi çal kılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi anuŋ ardınça görelüm kimler …
DK II 94 ṭurduran ġaflet ḳoca oġlı şir şemseddin çapar yetdi çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm ḫanum …
DK IV 97 buŋalmışsın saŋa nolmış çal ḳılıcuŋ yetdüm ḳazan didi bu maḥalda oġuz erenleri bir bir …
DK II 96 … ir atından yıḳıçı ḳażılıḳ ḳoca oġlı big yigenek çapar yetdi çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm ḫanum …
DK II 98 çal ḳılıcuŋ bigüm ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm kimle …
DK II 99 çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm kimler …
DK II 93 yetdi çal ḳılıcuŋ aġam ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm ḫanum …
DK II 90 … en erenler evreni ḳazan bigüŋ ḳartaşı ḳara göne çapar yetdi çal ḳılıcuŋ ḳardaş ḳazan yetdüm didi bunuŋ ardınça görelüm kiml …
DK IV 102 … m didi anuŋ ardınça görelüm kimler yetdi çaya baḳsa çalımlu çal ḳara kuş erdemlü ḳur ḳurma ḳuşaḳlu ḳulaġı altun küpelü ḳalı …
EÇS IX Y13a … zâ-i Ezîne ve kazâ-i Çehârşenbe ve kazâ-i Dağardı ve kazâ-i Çal. Bu merkûm yigirmi dörd kazâ paşa sancağındadır, ammâ ba‘zı …