İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ıḍma

15
geçiş
5,6
milyonda
16.167.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig14190,3
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,63
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ıdma) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
boşlaġ51012,6813,462,2486,6
tişig4612,6113,872,0072,7
yawa54811,3411,192,2468,3
körü41419,719,322,0043,9
tut42409,018,551,9939,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ıḍma” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (15) →
KB 5849 közüm sen ḳulaḳım sen körgil eşit / ne teŋsiz körünse körü ıḍma it
AH 133–136 … r sözi söz saġı üküş yaŋşaġan til unulmaz yaġı sözüŋ boşlaġ ıḍma yıġa tut tiliŋ yeter başḳa bir kün bu til boşlaġı
KB 1484 saŋa hacetim bu körü bir munı / süre ıḍma bolġay yayalar sanı
KB 1303 tişig boşlaġ ıḍma yapa tut ḳapuġ / tişidin tegir erke teŋsiz ḳamuġ
KB 1304 yatıḳ ewḳe ıḍma çıḳarma tişig / ḳatılmazda aşnu sınaġıl kişig
KB 4503 munı teg bulur erse sen bir tişi / ḳatıġlan yawa ıḍma ersig kişi
KB 5198 boḍun ḳılḳı teŋsiz bolup artasa / körü ıḍma itgil ḳısa tut basa
KB 4509 süre ıḍma boşlaġ oġuluġ yawa / yawa bolġa boşlaġ yügürgey iwe
KB 4518 tişig ıḍma ewde öŋin çıḳġalı / ḳalı çıḳsa yitrür könilik yolı
KB 1489 körü ıḍma ögretgil erdem bilig / bilig erdemin bulsu ilke elig