İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

‘adil

3 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
99
geçiş
36,7
milyonda
3
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9739,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: âdil) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
enûşirvânı142911,8110,683,74187,8
noğay1114910,517,973,30100,7
şemkîn329,9312,321,7348,8
bucak4669,637,691,9934,9
paşayı114339,406,443,2876,8
enûşirvân3489,397,731,7226,4
mirza3529,357,621,7225,9
menûçehr3609,277,411,7225,0
sultânı32438,175,391,6916,6
pâdişâhı65868,175,122,3831,1
pâdişâh56747,734,662,1522,8
geray34007,624,681,6613,7
ilig36047,134,081,6311,3
etmişdir31.2106,233,081,537,5
ibn41.6746,213,031,759,8
sene106.2405,692,452,5817,7
iken31.8155,682,491,425,4
hemân63.8655,632,401,9910,3
mehemmed43.0455,382,161,555,8
derler54.1235,282,051,696,6
hân65.4015,161,921,807,2
zîrâ43.5895,151,921,474,8
evvelâ32.6835,141,931,283,6
gibi44.6054,801,571,323,4
gâyet33.8514,641,411,082,1
hazreti45.9454,441,201,132,1
paşa69.4784,361,111,312,8
yedi34.8534,311,070,911,3
dahi713.1864,110,851,182,0
deyü36.0074,010,770,710,7
olup817.2813,910,661,041,4
bin412.2673,410,150,200,0
ve47147.9193,380,110,520,3
edüp623.9573,03-0,23-0,420,2
cümle421.1972,62-0,64-1,110,9
u317.4342,49-0,77-1,221,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (99) →
EÇS I 13a … havâriyyûnların meşveretleriyle Nûşırevân-ı Kisrâ gibi bir âdil kıral olup ibtidâ dîn-i Îsâ üzre nasrânî ya‘nî yardımcı bu …
EÇS IX Y218a … âret-i Melik Gâdir: Bu kabir oldur kim Benî İsrâ’îl'den bir âdil ve mu‘tedil pâdişâh idi. İntikâl edeli üç yüz sene ubûr etm …
EÇS IV 328a … er; kapu, teng; daracık yire derler. Bu mahalde Enûşirvân-ı âdil bir demir kapu icâd etdiğinden Derteng derler. İki cânibi e …
EÇS VII 127a Bu makâm-ı a‘lâyı yasadkan Sultân-ı âdil Sâhib Geray Hân ibn Mengli Geray Hân ibn Hacı Geray Hân. Se …
EÇS I 59a Bu bir âdil şehinşehdir ki tâ haşr, / Tefâhur edinür ahdiyle eyyâm. / K …
EÇS IV 200b … kenîseden vely olduğuna eser-i binâlarında niçe bin şâhid-i âdil vardır. Zîrâ minâresi çâr-kûşedir. Deyr-i kadîm iken nâkûsh …
EÇS X Y19b … rdâvunc ve Âdil şemkîn ve Âdil Behsân (---) Behset Bûden ve Âdil Kâpûs ve Âdil Menûçehr ve Âdil Enûşirvân. Müddet-i saltanat …
EÇS X Y78b Âsaf-ı sultân-ı âdil Mısr'ı âbâd eyledi
EÇS VII 105b Sene (---) târîhinde Akkirmân kurbunda Mehemmed Geray Hân Âdil Noğay ve Bucak Tatarıyla ceng-i azîm etdiği uruşu beyân ede …
EÇS IV 267a … ü bend ile sultânımın huzûruna getirdiler." deyince paşa-yı âdil bunları üç yüz mikdârı askere teslîm edüp Güzeldere tarafın …