İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

adaş

58
geçiş
21,5
milyonda
5.291.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Huastuanift1987,2
Kutadgu Bilig56761,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Huast D 0,00
KB D 0,59
DLT D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: adaş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳoldaş111712,2311,883,32168,9
erdeş8811,9612,512,83138,8
ḳadaş139111,489,703,60151,1
tut1024010,107,923,1590,5
erke3709,587,961,7327,3
ḳalın3919,377,581,7225,7
tilese42128,926,781,9829,8
eḍgü76878,275,892,6043,6
er36977,024,651,6613,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“adaş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (58) →
KB 3409 telim bolsa erke adaş ḳoldaşı / yaḍıldı atı ilke itti işi
KB 4209 adaş köŋli bilmek tilese özüŋ / buşurġıl sözün sen yime tüg yüzü …
KB 4273 yime tutma borçı kişig sen adaş / vefa ḳılmaġay ol köŋül ḳılġa baş
KB 4181 taḳı bir saŋa teŋ tuş ol ay ḳadaş / yıratsa yaġı ol yaġutsa adaş
KB 4162 negü teg yorıḳın bilingü adaş / tiriglik olardın turur ay ḳadaş
KB 3327 … luş kendni ḳoḍtuŋ yaḳın ḳa ḳadaş / kişide yıradıŋ biliş yoḳ adaş
KB 4217 adaş ḳoldaş erdeş tutun umdusuz / ınanġıl aŋar sen tiril ḳaḍġusu …
KB 4218 adaş ḳoldaş erdeş sewinç ḳaḍġuda / tusulur kişike isiz eḍgüde
KB 6084 … na aydı ay çın baġırsaḳ ḳadaş / barır men uḍu sen kelir sen adaş
KB 1697 adaş ḳoldaş erdeş tutundı ḳalın / adaş ḳoldaş ol erke arḳa bilin