İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alt

53
geçiş
19,6
milyonda
5.717.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
137
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV1158,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5221,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,00
EÇS D 0,80

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alt) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
çenesinde5911,3711,792,2475,3
çenesi51111,3211,502,2472,5
üste4511,1412,312,0065,1
üst64710,949,672,4569,3
elçisinin3410,7512,221,7348,1
yanında2153610,197,964,56191,8
dişi41099,667,871,9935,8
yanına43238,456,301,9727,1
acem37276,984,711,6713,9
eşşeyh39816,574,281,6412,1
mezkûr31.8285,713,381,578,7
kırk32.9945,012,671,466,1
âdem33.7174,702,361,395,0
nehri34.9854,291,941,283,6
edüp1223.9574,031,672,3811,5
vardır48.5683,931,571,333,4
iki49.4173,791,431,262,9
yüz312.2723,000,640,620,5
dahi313.1862,890,530,540,4
olup317.2812,500,140,160,0
ile423.7692,460,100,130,0
ve16147.9191,83-0,54-1,812,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“alt” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (53) →
EÇS I 63a … p dîvân-ı pâdişâhîde kadı‘askereyn huzûrlarında bir monlâyı alt edüp iki yüz asâ urdular. Cümle ulemâ ve sulehâ bu hâli ist …
EÇS I 17b … ine bir topuz urunca ejderin garb cânibine nâzır kellesinin alt çenesine isâbet edüp ol ân İslâmbol'un garb cânibinde yılan …
EÇS VI 44b "Melek lalam, seni vezîria‘zamımın alt yanında kubbe altında ikinci vezîr edüp Afyonkarahisâr sanc …
EÇS X Y442b … -perver ve tendürüst olur kim her şeb ehli ile beş on kerre alt üste olup Âdem ü Havvâ güleşi ederler. Gâyet mukavvî avmânl …
EÇS VII 161b Kadıaskerîsi şamhalın alt yanında oturur. Bizzât nakîbü'l-eşrâfı şamhalın karşusunda …
EÇS VII 125a … rurlar. Ve sol tarafında kadıasker Murtazâ Alî Efendi, anın alt yanında şehir monlası ve cezîre-i Kırım'ın yigirmi dörd kad …
EÇS I 29b … Acem elçisinin üzerine tasaddur edüp alt yanına Acem, dahi alt yanına Nems[e] elçisi oturup Acem elçisi iki kefere mâbeyni …
EÇS IX Y51b–Y52a … calarından bağlı olan âdem hırsızlardandır. Karındaşım bunu alt edüp ayağından kılıç ile yaraladı, hâlâ yaralıdır. Ve karın …
EÇS II 259b–261a … n burc [u] bârûları üzre kefere ile küşte-girâne yaka yaka, alt üste ve üst alta olup üç gün üç gice bu minvâl üzre bir cen …
EÇS X Y160b … yvânâtın alt çenesi oynar, bunun üst çenesi açılır kapanır, alt çenesi aslâ hareket etmez. Ve üst çenesinde altmış dişi var …