İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aman

4 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
547
geçiş
202,7
milyonda
4
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig568,0
Dede Korkut Kitabı12369,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi530216,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,39
DK D 0,68
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: amân) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vermeyüp14730412,478,2212,081.473,1
zamân8166411,106,238,88551,6
güzîdei247710,307,594,87213,1
sultânım304929,895,235,33161,2
vermez18799,887,134,21146,8
emn181409,756,314,19124,3
diküp14739,536,893,71108,8
ân276539,534,674,99124,2
kal‘ayı341.0919,414,265,53137,7
kâfire141859,295,543,6681,3
küffâra141929,285,493,6680,2
bayrakları12929,276,333,4283,2
elamân11619,216,803,2984,0
câyı133068,964,713,4760,5
feth372.0568,863,475,53111,6
yu8178,868,182,8279,3
pâdişâhım112928,754,543,1748,6
balyemez124168,674,153,2746,8
yoḳdur7158,678,172,6469,2
âli362.5878,563,105,3091,8
ahd7788,525,792,6043,1
katl158258,483,493,5345,5
birligine668,479,272,4577,1
güman668,479,272,4577,1
deyüp271.9718,463,084,5868,0
asâkiri158748,433,403,5143,9
kal‘adan137428,373,433,2738,5
kal‘aya159528,363,283,4741,5
vermezler6568,356,052,4139,1
osmân181.2858,333,113,7546,0
taŋrınuŋ578,218,782,2355,9
cığı588,218,592,2353,7
mürüvvet5228,177,132,2240,7
düşmana5238,177,072,2240,2
muhâsara94818,163,532,7427,7
teslîm95078,133,452,7326,9
devletli5588,085,732,1930,4
şâha5618,075,662,1929,8
sarılup5818,035,252,1827,0
kızılbaşı5898,015,112,1726,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (547) →
EÇS III 124a … firin leb-i deryâda olan firkatelerine sarılup ân-ı vâhidde amân vermeyüp on yedi adedin kabza-i tasarrufa alup içinde olan …
EÇS VI 111a … [ü] cidâl etdiler, ammâ niçe küffârlar şemşîr-i bî-amândan amân u zamân bulamayacakların bilüp kendülerini cân havliyle ol …
EÇS V 50a … cümle asker nehr-i Turla'yı geçüp karşu tarafda dâr-ı sehl amân hâk-i Boğdan olan zemîne kadem basup andan cânib-i şarka,
EÇS X Y113b Hemîşe der amân bâdâ zi ta‘n-ı sûfî-i sâyim
EÇS III 51b–52a … ren Kürd eydür "Murtezâ Paşa gördü kim kal‘a içindeki asker amân ile kal‘ayı şâha verdiler. Ol dahi haste-hâl idi. Hemân par …
EÇS VI 61b … n ta‘yîn olunup Sirem ve İlok [ve] Varadin serhadleri emn ü amân oldu, ammâ bu kal‘a-i Ösek-i dâr-ı seg dest-i küffârda iken …
EÇS I 142b–143a … erâtlar ile geçinirler. Şehir içre bir miskîn haber alsalar amân vermeyüp alup tekyelerine götürürler. İsterse a‘yân [u] ⟦14 …
EÇS IX Y112a … etişüp bir yaylım top urup derhâl şaykanın birisine sarılup amân vermeyüp alup dikildi. Ammâ iki şayka ceng-i azîm âhenge ba …
EÇS IV 372b … eyâlet-i Şehrezûl seksen altı pâre kal‘alardır kim cümlesi amân ile itâ‘at etmişlerdir. Eğer bu kılâ‘ları seyr ü temâşâ etd …
EÇS VI 25a … ve irşekleri ve dojları ve birovlarıyla beyâz bayraklarıyla amân deyüp krala gelüp pâdişâh hazînesine altı yıldan berü verme …