İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

cihan

3 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
332
geçiş
123,0
milyonda
3
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig681,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi325132,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,33
DK D 0,00
EÇS D 0,87

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: cihân) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hazz3823211,117,386,13320,2
rindi9129,749,573,00111,2
nısfı121929,555,993,4176,8
dar91139,376,342,9662,1
dâdârı669,189,992,4583,1
eylemesin689,189,572,4574,1
sensiz689,189,572,4574,1
ısfahânı6239,118,052,4456,7
şâhı102929,045,123,0751,9
verdikde6568,996,772,4345,1
mahbûbı6618,976,642,4244,0
başıma6648,966,572,4243,4
şâh199868,884,294,1477,4
hakîre136298,794,393,4354,7
böyledir5968,585,732,1930,1
şehinşâhı4118,588,531,9941,0
seyyâhânı51048,555,612,1929,3
buldular4668,365,941,9725,3
olalar4778,325,721,9624,1
halkı161.3358,303,613,6750,9
ıssı4928,275,471,9522,7
sohbetleri41178,195,121,9420,7
ayyârı378,188,771,7332,0
durdukça388,188,571,7331,0
âlemi63528,174,112,3123,0
ziyneti3128,167,991,7328,1
memnûn3248,116,991,7223,5
safâlar41808,004,501,9117,4
mahbûbei3538,005,851,7018,6
pehlivânı3697,945,471,6917,0
serveri3747,925,361,6916,6
kârbânsarâyı3797,905,271,6916,2
handân3817,895,231,6916,0
pâdişâhları3837,895,201,6815,9
kutbı3847,885,181,6815,8
nakşı53647,883,802,0817,1
gördükde31087,804,821,6714,3
pâdişâhı65867,743,382,2117,3
kazâi42897,723,811,8613,8
cânı31637,634,221,6411,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (332) →
EÇS II 223b–224a … ak gül ve katmer gülleri ve gûnâ-gûn mutahhil ve kitâbeleri cihân ressâmları cem‘ olsa böyle hurdekârlık etmeğe kâdir değille …
EÇS X Y423a … ‘metullâh gücile zabt ederdi. Ve fîller gergerdânı gördükde cihân başına dar olup hortumun ber-havâ edüp gâhîce zemînden hâr …
EÇS IV 407a … ve file pîl dahi derler. Anınçün Aspehân'a Isfahân-ı nısf-ı cihân derler. Ammâ bu gûne isim ile müsemmâ oldu ammâ yine ba‘zı …
EÇS IV 307b … râhbân ve Servboy ve Dırahşân ve Şehbâz ve Bey‘ana ve Cân-ı cihân.
EÇS VIII 304b–305a … âlî olmayup akîbince cümle guzât tekbîr-i Muhammedî getirüp cihân velvele-nâk eflâk-i semâ çâk oldu zann olup cemî‘i topların …
EÇS II 299b … h kârbânsarâydır. Zübeyde kârbânsarâyı ve kârbânsarây-ı Şâh cihân ve kârbânsarây-ı Şâh İsmâ‘îl ve kârbânsarây-ı Pîr Budak Hân …
EÇS VI 178a … ınca nehb ü gâret etdiğimiz bir bir takrîr etdiğimden cihân cihân hazz edüp Sührâb Mehemmed Paşa'nın arz-ı ubûdiyyet nâmesin …
EÇS X Y76a Hattâ ol asırda bir seyyâh-ı cihân kişi su’âl ederler kim,
KB 4960 yaşıḳ türtti yüzke sarıġ za‘faran / özin kıldı mina öŋi teg cihan
DK Muk. 6 … gelmez ecel va'de irmeyinçe kimse ölmez ölen adam dirilmez çıḫan can girü gelmez bir