İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

derya

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
808
geçiş
299,4
milyonda
2
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası7183,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi801327,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,63
EÇS D 0,84

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: deryâ) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
lebi17081811,746,4412,891.223,0
talattumı25389,928,104,98253,0
tarafı391.3149,233,635,74125,8
döğer15589,156,753,84115,0
temevvüci14359,097,383,72122,0
aşırı161609,085,383,9089,8
temevvüc12468,856,773,4392,2
cûş11528,716,463,2879,3
gibi694.6058,712,646,98138,3
gâh132358,674,533,4557,4
sâ‘at372.1978,662,815,2281,5
içre725.3248,592,506,98132,0
mîl154818,573,703,5849,7
garb133338,544,033,3848,6
kumsal111698,534,763,1952,2
garba211.0598,533,054,0352,2
tarafında231.2978,482,894,1552,7
telattumı9218,477,482,9880,0
şarka188638,463,123,7646,4
kâh112648,394,123,1342,5
gidüp352.6818,362,454,8362,0
cânibi645.6468,342,246,3198,9
kenârında211.3478,322,703,8843,4
beğleri102238,314,232,9940,1
liman103068,203,772,9334,0
ile21923.7698,191,9410,95271,2
sengistân92078,184,182,8335,5
kapudan137238,122,913,1330,1
hurûşa7448,076,052,6146,1
kenârına81738,064,272,6832,5
kenârınca92978,063,662,7629,3
handakı115648,043,032,9127,0
kıbleye126918,042,862,9927,0
taşlık7708,035,382,5839,3
yine657.3728,021,885,8775,4
tarafına138408,012,693,0526,7
giderken127497,982,742,9525,4
içinde394.2737,971,934,6147,1
kenârı71297,944,502,5330,7
kal‘anın171.4897,922,253,2626,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (808) →
EÇS IV 280b … getirerek îd-i şerîfin evvelki günü ol sengistân içre leb-i deryâ ile 3 sâ‘atde,
EÇS VI 46b … n'den yüz elli pâre gemiyle Bahr-i Muhît ile beş ayda kâmil deryâ seküp vilâyet-i Hindistân'a varup Portakal Firengi elinden …
EÇS V 90b … kadar atılır taş idi. Her biri niçe kere yüz bin pâre olup deryâ yüzünde {taş güllelerden} toz evce peyveste oldu. Hulâsa-i …
EÇS IX Y378a … lüp mu‘tâdımız beher gün cânib-i garba gitmek idi. Bu kerre deryâ mâni‘ olup bir körfez sâhiliyle cânib-i şarka gitmek iktizâ …
EÇS VI 168a Ve nehr-i Yadra bahâr eyyâmında dağların karı söküldükde deryâ gibi taşar. Bu nehrin yemîn ü yesârındaki hânlara gidüp gel …
EÇS IV 294a … e atlı güç ile devr eder. Kal‘adan bir top menzili ba‘îd ve deryâ şarkında bir merhale ba‘îd vâki‘ olmuşdur. Etrâfında aslâ s …
EÇS VIII 336a–336b … Perverdigâr Allâh bu kavme yılda bir kerre mâh-ı Temmûz'da d[er]yâ ile uça uça ve der[yâ] üzre bir kanadın koyup ve bir kanadı …
EÇS I 127b … bi-hakkı'l-Meliki'l-Kuddûs" deyü deryâya urdukca telattum-ı deryâ teskîn olur, mazanna-i kerâme kimesne idi.
EÇS X Y329b Lisân-ı Arabda Ebûkîr nâmında deryâ içre bir kaya üzre Q 286a P 283a binâ olunmak ile Ebûkî …
EÇS VII 25b … varalım derken çaşıtlarımız gelüp bire burada ne durursuz, deryâ gibi Türk askeri üzerinize geliyor, demişler. Askerimizin c …