İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dil

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
226
geçiş
83,8
milyonda
2
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi22491,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

AH D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,80

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dil) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kelle2122610,577,124,55167,7
yek1413510,317,273,72114,9
dutulup7139,919,652,6484,4
baş276969,915,865,11167,5
cihet7159,899,442,6481,6
getirenlere7219,868,962,6475,6
kâfirden8649,827,542,8168,8
almağa8949,686,992,8162,4
dutup101979,606,243,1267,4
dilim6549,467,372,4350,1
peyniri5289,338,062,2346,8
getirene449,1510,542,0058,5
cânlarına4119,119,082,0044,1
istihlâs3118,708,671,7331,0
bâzı3138,688,431,7329,8
cân171.1548,664,463,9473,0
ecelden3208,647,811,7227,0
iskelesi41088,625,791,9624,4
alalım3278,607,371,7225,0
gâzîlere3318,587,171,7224,2
dilleri3368,556,961,7223,2
söyledüp3378,556,921,7223,1
sadrıa‘zama41328,525,501,9622,8
kâfirleri52488,434,912,1624,5
dili3648,416,131,7119,7
getirüp107708,364,283,0040,5
getiren3828,325,771,7018,2
derken41958,284,941,9319,7
murgı3938,275,591,7017,5
gösterüp31528,024,881,6714,6
rûyı65587,974,002,3022,1
kıra31787,934,651,6613,6
yüzer31977,864,511,6613,1
diller32117,814,411,6512,7
esîr67027,733,672,2619,6
aslı32487,704,171,6411,7
hüsni44747,553,651,8412,9
ehli111.7917,483,202,9529,2
kaç33357,453,741,6010,0
kâfir46167,283,281,7911,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (226) →
EÇS VI 143b … aşa'nın {tahtıdır}. Kendüleri niçe yıldan sonra merhûm olup Dil Hersek'i kasabasında câmi‘i sâhasında medfûndur. Rahmetullâ …
EÇS III 101a … affer iki günde Dil nâm mahalle gelince akîbimizce yüz kırk dil âdem ve yetmiş kelle kazâlardan gelüp yetişdi. Mezkûr Dil'd …
EÇS VI 111a … amd-i Hudâ Yassı Tabya feth olup üç yüz kelle ve yüz altmış dil alınup hakkâ ki mel‘ûn küffâr-ı füccar ol gün dilîrâne ceng …
EÇS IX Y265b … ursa gerekdir, gâfil olman" deyü evvelki dillerin diline bu dil dahi muvâfık gelüp derhâl paşa cebehâneyi meydân-ı mahabbet …
EÇS X Y192a … lere ve sefere gidenlere ve ceb harclığına gidenlere ve baş dil getirenlere ve cebel müjdecilerine ve bunların emsâli niçe …
EÇS V 83b … şâh-ı âdil kalkup Bursa Yenişehri üzre azîmet etdikde hakîr Dil Hersek'inde gemilerle Dil'i geçen hidmetkârlarımıza gitmeğe …
EÇS IX Y4b … 3a⟧ ismiyle müsemmâ bir kasaba-i ra‘nâdır. Bin elli sekizde Dil İskelesi ve bu kasaba mevsûfdur. Lâkin hânedân sâhiblerinde …
EÇS I 10a … alîlü'l-bizâ‘a Akdeniz ile Karadeniz'in mâbeynin niçe ehl-i dil yârândan tekmîl-i fünûn ve tekmîl-i seyâhat-i ibret-nümûn e …
EÇS IX Y371a–Y371b … rkîsinde Yemen ile Habeş mâbeyninde Zeylâ‘ nâm boğazdan bir dil gibi girmiş bir körfezdir. Rübbân mellâhlar kavli üzre tâ S …
EÇS X Y221a … lk tilâvet olunup ba‘dehu evrâd [u] ezkârı cümle fukarâ yek dil [ü] yek cihet tilâvet edüp yigirmi zâkir bir tarafda yigirm …