İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ezel

31
geçiş
11,5
milyonda
9.127.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
23
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig454,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2711,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,59
EÇS D 0,71

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ezel) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hallâkı157312,2111,133,87205,6
kıldıkda51211,9012,152,2476,7
tecellî51611,7711,732,2473,2
âleme52411,5411,152,2468,5
takdîri32510,7810,351,7337,5
hisâbın31628,997,651,7226,0
bilür42448,907,481,9933,6
üstâdı45657,786,271,9726,9
meğer49567,055,511,9622,8
cenâbı37876,915,371,6916,5
imiş41.6476,294,721,9218,6
her55.9674,773,191,9913,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ezel” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (31) →
EÇS VIII 188b Hallâk-ı Ezel âleme kıldıkda tecellî, / Her kulu birer hâl ile kılmış müt …
EÇS X Y293b Hallâk-ı ezel âleme kıldıkda tecellî / Her kulu birer hâl ile kılmış müte …
EÇS VII 158a … l‘ada eser-i binâdan bir şey yokdur, hemân Cenâb-ı Hallâk-ı Ezel yed-i kudretiyle sun‘unu ızhâr içün bu kûh-ı bî-misâli kal‘ …
KB 4787 mini aşnu ol ḳoldı erdi ezel / anın men ḳolur boldum emdi tükel
EÇS X Y436b … şimdi ol kadar ma‘mûr değildir, cânib-i erba‘asında kadîm-i ezel âsâr-ı binâları âşikâredir. Sevâd-ı mu‘azzam şehir imiş. Ve …
EÇS VII 20b Meğer ol Hallâk-ı Ezel Âl-i Osmân'ı münhezim edüp yerindirmek ve küffâr askerine s …
EÇS X Y113b Meğer tarhında üstâd-ı Ezel mislin ede peydâ
EÇS V 180b Hallâk-ı Ezel âleme kıldıkda tecellî / Her kulu birer hâl ile kılmış müte …
KB 3898 ayur miŋ sena ol uġan teŋrike / ezel hukmi tegrür köni egrike
EÇS IV 397a … g [ü] cidâl ve harb [ü] kıtâl dahi ederlerdi. Zîrâ Hallâk-ı Ezel bu âlem-i kârhânesin böyle halk etmişdir.