İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

gün

3.300
geçiş
1.223,0
milyonda
62.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
93
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Dede Korkut Kitabı692.127,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3.2301.319,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
DK D 0,76
EÇS D 0,90

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: gün) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gece3671.43111,314,7118,431.792,5
ertesi28348211,265,9116,541.972,3
üç5717.16310,803,0320,961.439,7
meks1921.07010,494,2013,10788,3
kırk2522.99410,363,1014,03658,3
on3085.47710,172,5214,50583,1
yedi2514.8539,982,4012,85439,2
mâhı916259,573,908,90334,1
gecede761229,515,998,58542,8
mukaddem803439,494,588,57373,1
üçüncü753229,414,578,30349,6
gice743419,384,478,21333,5
edüp53823.9579,341,2013,09294,3
yigirmi1142.5479,322,198,34172,0
tekâ‘üd61799,216,307,71480,2
yine1797.3729,101,317,99113,7
iki2029.4179,021,137,7399,2
olup31617.2818,970,908,27103,5
her1425.9678,971,287,0286,7
zevk544628,883,586,73174,6
hudâ842.5828,871,736,4185,9
dördüncü502098,874,616,78235,9
gidüp852.6818,861,706,3783,8
hikmeti599768,822,636,44118,7
azîm994.0978,781,305,9262,2
beş863.4568,701,355,6357,1
kâmil601.4468,692,085,9283,2
cum‘a452808,694,046,30174,2
paşa1609.4788,680,795,3240,7
olunup631.7538,671,885,7873,5
birkaç496988,652,846,02111,5
muhâsara454818,613,266,01126,2
gelüp995.0518,601,004,9839,0
cengi456438,552,845,77102,1
mihmân393638,453,465,68119,7
yevmi361938,404,255,69150,6
oldu683.3618,391,054,2629,0
vakti417648,372,465,2474,1
hakîr562.3018,361,314,4735,6
bugünkü33388,346,475,68275,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“gün” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (3.300) →
EÇS III 97b–98a … Kara Mavuna ve Vâlide Kalyonuyla cümle yedi aded kalyon bir gün bir gice ceng ede ede küffârdan kırk pâre kalyon ve kadırga …
EÇS VII 112a Ertesi gün Or Beği Kara Kıraş Ağa on bin taşra Noğay leşkeriyle gelüp …
EÇS II 254b … r nâm yerden gayrı cümle gemilerle nehr-i Çoruğ'a girüp bir gün şark cânibine gidüp.
EÇS II 292a … al‘a feth olup efendimiz Mehemmed Paşa'ya müjde etdiler. Ol gün kal‘ada bang-i Muhammedî tilâvet olunup kal‘a içine iki bin …
EÇS V 33b … akçeye olup hüccet [ü] temessükâtların hakîre ihsân edüp ol gün cerrâh Çipilyanoğlu kefereye bir kîse guruş harc-ı râh ile …
EÇS IX Y31a–Y31b … sânda yağ gibi cilâ verir. Cüzâm marazına mübtelâ olan kırk gün âbından nûş etse bi-emrillâh ifâkat bulur. Hattâ bir küçük …
EÇS I 18a Altıncı tılısmât: Erba‘înde kırk gün mâhî-i gûnâ-gûn temevvüc-i deryâ olmadan te’sîrât-ı mutalsa …
EÇS IV 292a … lelerdir." dedikde {hakîr} fürce bulup eyitdim: "Hânım, bir gün mukaddem bu koyunları tahsîl idesin. Özün kazâ ve kaderden …
EÇS II 308b–309b … [u] bârû-yı kal‘ada ezân-ı Muhammedîler kırâ‘at olunup yedi gün yedi gice burc [u] bârû-yı kal‘a sancağ ve bayrağlar ile ze …
EÇS VIII 201a Anda üç gün tekâ‘üd edüp Ak Mehemmed Paşa'ya beher yevm üç kerre ziyâfe …