İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hüccet

26
geçiş
9,6
milyonda
10.525.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası13341,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi135,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,59
EÇS D 0,62

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hüccet) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
belgülüg62019,768,602,4459,9
sizke62239,628,452,4458,6
biziŋ31119,498,451,7329,3
taŋrı39096,725,421,6916,7
edüp323.9572,040,700,670,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“hüccet” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
KuT T. 34/41a3 156 azu sizke hüccet mü belgülüg
KuT T. 36/10a3 … imiz hem siziŋ iḍiŋiz bizke ʿamellerimiz sizke ʿamelleriŋiz hüccet yoḳ biziŋ ara siziŋ ara taŋrı tėrer biziŋ ara aŋar turur ya …
EÇS VI 55a Bu hüccet [ü] burhânı da elimize alup cümle kelleleri ve tabılları ma …
KuT T. 27/8a2 … bėrgüçiler hem ḳorḳutġuçılar bolmasun tėp boḍunḳa taŋrı üze hüccet yalavaçlarda kiḍin erür taŋrı misl yoḳ bütün işlig
EÇS X Y195a–Y195b … gelir, şarkıyye kâşifi dahi Gazze paşasına teslîm etdüğine hüccet alup Y 195b paşaya gelür. Paşa dahi,
EÇS IX Y279b … (---) (---) (---) (---) (---) bu nâhiyelerde dahi kadılara hüccet akçesi yerine bir Fâtiha ve üç hurmâ verirler.
EÇS V 33b … ve hânemize muttasıl bir hâneyi seksen yedi bin akçeye olup hüccet [ü] temessükâtların hakîre ihsân edüp ol gün cerrâh Çipilya …
KuT T. 35/35b2–3 … ünlükin biz ıḍtımız musanı biziŋ ayatlarımız birle belgülüg hüccet birle
EÇS IX Y333a … dir. Andan gayriye mürâselâtları mü’essirdir. Ammâ sicil ve hüccet akçesi yerine mahsûlâtları Fâtiha-i Seb‘ü'l-Mesânî'dir. Gay …
KuT T. 32/24a1 … lġatımız seniŋ bilekiŋni ḳadaşıŋ birle ḳılġatımız siz ikike hüccet ulanmaġalar sizke biziŋ nişanımız birle siz iki kim kim uḍs …