İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hal

4 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
524
geçiş
194,2
milyonda
4
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig795,2
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi515210,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,43
DK D 0,33
EÇS D 0,90

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hâl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sâhibi661.6909,934,657,80302,2
ehli561.7919,634,337,11232,1
salâhı12219,498,523,45126,6
ümmetden131399,335,913,5582,2
kimesneler163029,315,093,8882,8
sulehâyı142079,295,443,6679,3
hâtır121299,235,903,4175,8
ise248199,194,244,6496,3
müncer10509,167,013,1479,5
neye10699,116,543,1372,4
lisânı281.4328,873,654,8790,9
üzre16611.8898,783,1711,45441,1
akd7158,738,232,6469,8
mazınnei7388,676,892,6254,3
âsûde71228,475,212,5737,3
sülûk6528,426,212,4240,6
soruşup558,279,332,2364,7
hüsni94748,213,612,7528,7
değme5428,186,262,2134,1
kerâme5438,176,232,2133,9
hân’ı61748,144,472,3425,9
âdemler106468,133,322,8428,1
su’âl84258,113,602,5925,4
kimesneleri5738,105,462,1928,4
sünnet51088,024,902,1624,5
ederlerdi73767,993,582,4222,1
dilberi4117,947,871,9937,3
tecellî4167,927,331,9933,8
hâtırın4177,927,241,9933,2
mütesellî4177,927,241,9933,2
kirâme4207,917,011,9831,8
kılmış4337,886,291,9727,5
ve’lcemâ‘at4367,876,161,9726,7
kulu51877,854,112,1119,2
ırz4607,815,421,9522,5
âdemleri63597,803,432,2217,7
edersin4667,805,291,9521,8
elhâsıl75187,783,122,3418,0
tasvîr4757,775,101,9420,7
güzel4867,754,901,9319,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (524) →
EÇS X Y450b … asında tilâvet-i Kur’ân ederken görmüşlerdir. Yedi kerre bu hâl üzre katl edüp âhir ferâgat edüp ba‘dehu "Yâ ibâdallâh cenâ …
EÇS X Y401a … ı ilâhî idi. Şimdi devrimiz tamâm olup bu ibâdethânemize bu hâl oldu. Ve bizler de bu derde giriftâr olduk" deyü cevâb etdi …
EÇS IV 345b … ağdâd'a, "Ey Şâhseven Şî‘î vü Râfızî vü Hâricî!" derler. Bu hâl üzre ehl-i Bağdâd arada kalmışdır. Ammâ cümlesi yârândan âl …
EÇS I 99a … şifâ bulur. Zîrâ Orhân Gâzî gibi ve Sultân Mustafâ Hân gibi hâl sâhibi pâdişâh idi.
EÇS X Y2a … düp Âdem Beytü'l-Ma‘mûr'da ibâdet ederdi. Ve niçe müddet bu hâl üzre Mekke'de sâkin olup bi-kavli müverrihîn Hazret-i Âdem' …
EÇS VI 184b–185a … ve İslovin hudûdunda bir haşeb hisâr-ı üstüvâr idi. Her ne hâl ise varoşunu ıhrâk [edüp] ganîmet almak murâd edindiğimizde …
EÇS II 261b–262a … in bir cânibe hareket eylemeğe iktidârları kalmadı. Yine bu hâl ile mücâhidîn var kuvveti bâzûya getirüp küffârın mazgal de …
EÇS IX Y328a … re toplara âteş verilüp kubbe-i felek çın çın sadâ verüp bu hâl üzre tâ sabâha dak on iki yaylım toplar ve niçe kerre yüz b …
EÇS X Y315a … an bîdâr oldun" dedikde bu âdem Amr'ın elin ayağın bûs edüp hâl hâtır su’âl etdikden sonra herîf eyitdi:
EÇS VIII 212a … ın bir ferd-i âferîde aslâ kat‘ edemez, zîrâ gümüş ma‘denin hal etmeğe mîrî kûhistân ve dırahtistândır. Bir kimesne bir dır …