İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

helak

4 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
344
geçiş
127,5
milyonda
4
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası21551,3
Dede Korkut Kitabı10308,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi313127,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,75
DK D 0,40
EÇS D 0,90

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: helâk) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âdemi213579,945,854,50130,4
mertebesine10219,818,873,16108,8
cû‘dan5118,858,802,2353,7
oldular178778,834,253,9168,3
olurlar136578,734,283,4252,7
niçesi61788,565,052,3830,5
olmuşlardır61938,524,932,3729,6
kavmin51088,505,502,1928,6
darbından4238,487,411,9933,9
âfinâ51298,445,252,1826,8
açlıkdan4408,426,621,9829,2
âdemler106468,373,922,9535,9
âdem413.7178,373,445,81121,7
ura4538,376,211,9726,8
susuz4548,366,181,9726,7
âdemleri73598,354,262,5128,2
hulâgû4698,315,831,9624,7
olurlardı4758,295,711,9624,0
gemiler74078,254,082,4926,5
cümlesi118628,223,653,0535,5
kendim388,138,521,7330,8
sakankûr3118,118,061,7328,5
zahmından3208,087,201,7224,5
uçup3527,965,821,7018,5
olur476.0127,922,945,96110,6
sâm3667,915,481,6917,1
çok87537,903,382,5623,1
allâhümme42247,854,131,8915,4
gemilerin31077,774,781,6714,2
eder284.2497,642,694,4757,5
olurdu43137,643,651,8412,9
eger43307,603,571,8312,5
oldı31647,604,161,6411,7
elinde43377,593,541,8312,4
kendüyi31697,584,121,6311,5
düşüp55157,583,252,0013,6
mecrûh31837,544,011,6211,1
üstâd31857,543,991,6211,0
âteş43637,533,431,8111,8
şiddeti55427,533,181,9913,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (344) →
EÇS II 319a–319b … âm-ı hezeyân ile kal‘ayı istediler. Guzât-ı müslimîn çoğdan helâk olacakların bilüp kal‘a vermediler. Hattâ Alî Subaşı'nın ke …
EÇS II 242a–242b … dâ ve balgam ve ahlâtlar çıkar kim râyiha-i habîsinden âdem helâk mertebesine varır. Ba‘zı âdemin aşağısından safra ve sevdâ …
KuT T. 32/38a1 59 ap ermez seniŋ iḍiŋ uluşları helak ḳılġan ıḍmaġınça uluġraḳında bir yalawaç kim oḳıyurlar olar …
EÇS X Y428b … hakîkatü'l-hâl yine Cehennem deresidir. İki kaya mâbeyninde helâk olayazdık. Ve hisâbın Cenâb-ı Bârî bilür ankerek yılanları …
EÇS X Y382a … lâyet-i Acem'de Kâşiyân akrebine rahmet okurlar. Hâlâ âdemi helâk eder kattâl akrebi vardır, Q 310b P 307b ammâ şehir hal …
EÇS IV 243b … ireç cibis ile metîn dîvârlar etdim ki hayvânâtlar nûş edüp helâk olmayalar" deyü sâhibü'l-hayrât el-Hacı Cârullah hikâyet et …
EÇS VII 178a … ikişer ikişer doğurtdururum ve düşmanlarınızı sizinle kırup helâk ederim. Yâ fülân sen üç yüz yıl mu‘ammer olursun. Yâ fülân …
KuT T. 33/69b3 … r yawuzlar birle olarḳa ḳın ḳatıġ olarnıŋ alları bu ögür ol helak bolur
EÇS II 280a … dir kim bir âdem kayalar üzre çıkup taş yuvarlasa bin âdemi helâk eder. Bir tüfenkli hod kuş uçurtmaz. Böyle bir mel‘ûn boğaz …
EÇS IX Y41b–Y42a … eğe kayd [u] bend edüp giderler. Sabâhın ol âdem-i fakîr yâ helâk olmuş, yâhûd tulum gibi şişmiş bulunup cemî‘i etdüği günâhl …