İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

helal

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
101
geçiş
37,4
milyonda
2
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası15393,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8635,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,55
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: helâl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
zülâl1114310,538,003,30101,2
harâm65810,278,432,4458,9
hest4510,2711,382,0059,9
ḳılındı41510,149,802,0047,5
haram42110,079,312,0044,5
istersen42710,008,952,0042,3
arıġlar359,8610,971,7342,0
sihri71959,606,912,6253,4
olsun197609,506,384,31131,5
mâlıyla4899,437,231,9932,3
sizke62239,256,492,4242,3
ekmeği51769,216,572,2135,8
siziŋ41309,156,681,9829,3
sana73918,865,902,6043,7
olarḳa53728,445,492,1928,4
ḳıldı42788,435,591,9623,2
size32328,215,431,6916,8
mâl56137,844,772,1523,5
mâlı81.2737,584,392,6933,6
kâfir46167,514,441,9117,0
taŋrı49097,023,881,8614,1
pâdişâh36746,993,891,6210,6
ya‘nî52.2516,122,891,9311,4
böyle41.8346,082,861,739,0
deyüp41.9715,982,761,708,5
ola31.5885,862,661,466,0
binâ53.5235,502,241,767,7
deyü86.0075,422,152,1911,5
alup32.4595,262,031,313,9
olur76.0125,231,961,978,7
ü1211.2955,111,832,4913,3
câmi‘i34.6374,371,110,931,4
olup1017.2814,240,951,533,6
on35.4774,140,870,790,9
ile1223.7694,040,751,412,8
yine37.3723,720,440,460,3
cümle621.1973,21-0,08-0,140,0
bin312.2672,99-0,29-0,390,1
ve29147.9192,68-0,61-2,846,3
u317.4342,49-0,80-1,281,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (101) →
EÇS X Y420a "Helâl olsun, istersen ye istersen cahîm gibi içinde yan" dedi.
EÇS III 75a … n vüzerâlarından kırk sene eyâlet-i Sivas'a mutasarrıf olup helâl ü zülâl mâl ile bu câmi‘i binâ etmiş, ammâ şeb [u] rûz cemâ …
EÇS I 90a Yemiş iskelesinde mâl-ı helâl ile binâ olunmuş Ahî Çelebi câmi‘i: Mi‘mâr Sinân kârıdır.
EÇS V 75a … ldikde mezâhib-i erba‘adan fetvâ-yı şerîfeler alup katlleri helâl olduğuna delîl nass-ı kâtı‘ budur kim, sûre-i (---)
EÇS VI 43a … na ey hazîne tahsîl eylemişsiz. Berhordâr olup ekmeğim size helâl olsun" deyüp niçe hayır du‘âlardan sonra paşaya bir semmûr …
EÇS IV 285b Mâl-ı kâfir hest ber-mü'min helâl
EÇS IV 279a … ultânîde gezerken beyyâ‘lar ve bâyi‘ler "Ayâ bu nedir çaşni helâl midir?" deyü herkes yeye yeye cümle hamlar boş kalup dellâl …
KuT T. 33/12a1 50 ey yalavaç biz helal ḳıldımız saŋa cüftleriŋni anlar kim bėrdiŋ olarnıŋ terlerin …
KuT T. 27/18a1 4 sorarlar saŋa: nė neŋ helal ḳılındı olarḳa ayġıl: helal ḳılındı sizke arıġlar ol kim ögrettiŋiz awlaġlı it ḳuşlardı …
EÇS V 97a … temlîk edüp hatt-ı şerîf ile geldikde bu tekyeyi ve mescidi helâl ü zülâl mâlıyla binâ etdikde merhûm olup bu hâk-i amber-pâk …