Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kutadgu Bilig | 5 | 68,0 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 84 | 34,3 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hendese) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ilmi | 64 | 828 | 11,16 | 8,19 | 7,97 | 610,4 | |
| çırpı | 6 | 18 | 10,84 | 10,30 | 2,45 | 76,0 | |
| tarh | 10 | 125 | 10,58 | 8,24 | 3,15 | 95,3 | |
| mi‘mârîden | 4 | 11 | 10,36 | 10,43 | 2,00 | 51,5 | |
| sadranç | 3 | 10 | 9,96 | 10,15 | 1,73 | 37,2 | |
| saḳış | 3 | 30 | 9,69 | 8,57 | 1,73 | 30,0 | |
| haberdâr | 4 | 104 | 9,41 | 7,19 | 1,99 | 32,1 | |
| tuna’nın | 3 | 91 | 9,09 | 6,97 | 1,72 | 23,1 | |
| bennâ | 3 | 92 | 9,09 | 6,95 | 1,72 | 23,1 | |
| ale’ttertîb | 3 | 104 | 8,99 | 6,77 | 1,72 | 22,3 | |
| sâhibleri | 3 | 153 | 8,67 | 6,22 | 1,71 | 20,0 | |
| bilir | 3 | 277 | 8,07 | 5,36 | 1,69 | 16,5 | |
| üstâdı | 5 | 565 | 7,97 | 5,07 | 2,17 | 25,5 | |
| olunmuş | 4 | 480 | 7,85 | 4,98 | 1,94 | 19,9 | |
| üzre | 56 | 11.889 | 7,26 | 4,16 | 7,06 | 221,3 | |
| inşâ | 4 | 774 | 7,25 | 4,29 | 1,90 | 16,2 | |
| tuna | 3 | 826 | 6,75 | 3,78 | 1,61 | 10,2 | |
| etmiş | 3 | 865 | 6,69 | 3,72 | 1,60 | 9,9 | |
| gûne | 6 | 1.881 | 6,64 | 3,60 | 2,25 | 19,0 | |
| olunmuşdur | 4 | 1.394 | 6,47 | 3,44 | 1,82 | 11,9 | |
| kâmil | 4 | 1.446 | 6,42 | 3,39 | 1,81 | 11,6 | |
| binâ | 7 | 3.523 | 5,99 | 2,91 | 2,29 | 16,2 | |
| eyle | 4 | 2.253 | 5,81 | 2,75 | 1,70 | 8,5 | |
| alup | 4 | 2.459 | 5,68 | 2,62 | 1,68 | 7,9 | |
| birer | 3 | 2.681 | 5,15 | 2,08 | 1,32 | 4,1 | |
| ile | 25 | 23.769 | 5,10 | 1,99 | 3,75 | 32,2 | |
| cemî‘i | 3 | 3.687 | 4,70 | 1,62 | 1,17 | 2,7 | |
| kal‘a | 3 | 4.557 | 4,40 | 1,32 | 1,04 | 1,9 | |
| olan | 4 | 6.771 | 4,26 | 1,16 | 1,11 | 2,0 | |
| var | 4 | 7.646 | 4,08 | 0,99 | 0,99 | 1,5 | |
| bin | 5 | 12.267 | 3,73 | 0,63 | 0,79 | 0,8 | |
| cümle | 8 | 21.197 | 3,62 | 0,52 | 0,85 | 0,9 | |
| edüp | 6 | 23.957 | 3,03 | -0,08 | -0,13 | 0,0 | |
| ve | 32 | 147.919 | 2,82 | -0,29 | -1,24 | 1,4 | |
| olup | 3 | 17.281 | 2,50 | -0,60 | -0,90 | 0,6 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
hendese* ile tüm bağlamlar →“hendese” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (89) →| EÇS X Y282a | … âre şehir bünyâd edüp Nîl-i mübâreki arz-ı Mısır üzre ilm-i | hendese | ile sokak sokak halîclerden cereyân etdiren bu Bayzar'dır. … |
| EÇS V 21a | … ş kim gûyâ kâr-ı Hazret-i Dâvûd Nebî'dir. Ve bu çıkrık eyle | hendese | üzre inşâ olunmuş kim bir tıfl-ı sağîr gelüp bu zinciri çek … |
| EÇS VI 169a | … mi‘mârîdir. Ve dendân-ı bedenleri ve cümle ebrâcları gâyet | hendese | üzre tarh {olunmuş} şîrîn kârlı kal‘a-i mînâdır. |
| EÇS VIII 309a | … lan me’kûlât [u] meşrûbâtları ile ve kal‘anın dâ’iren-mâdâr | hendese | üzre cirm-i hudûdlarıyla ve'l-hâsıl cemî‘i imâretlerinin ve … |
| EÇS II 315b–316a | … nehr-i azîm Faşa çayına varup anda dahi irtifâ‘ alup ilm-i | hendese | ile Karadeniz'i Bahr-i Haraz'dan yigirmi arz-ı süflîde bulu … |
| EÇS VI 28a | … mûn-ı ibret-nümûn hâne-i menhûslar var. Her biri birer gûne | hendese | üzre tarh olunmuş serâpâ kırmızı ve yeşil ve sarı ve mâğî v … |
| EÇS VIII 233b | … rlı ve çârbâğ-ı Acem-misâl çâr kapulu bir fezânın içi ilm-i | hendese | üzre çırpı ile sâhibü'l-hayrât-ı selef niçe bin aded dıraht … |
| KB 2786 | iḍi me batıġ | hendese | saḳışı / anın tezginür kör hakimler başı |
| EÇS II 368a | … ân dahi Nusaf Paşa hayrâtıdır. Hemân Köstebek hânı gibi bir | hendese | üzre imâr olmuşdu kim acâ’ib hayrât-ı azîmlerdir kim cümle … |
| EÇS X Y159b | Bu Nîl-i mübâreki selef hukemâ ve keheneleri ilm-i | hendese | ile böyle tertîb edüp Nîl hâki dahi yılda dörd gûne libâs g … |