İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ilk

6
geçiş
2,2
milyonda
30.656.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Dede Korkut Kitabı261,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,00
T —
KuT D 0,33
DK D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ilk) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ilk” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (6) →
T 15 … (ı)ḳ(ı)m : k(e)lm(e)z (e)rti : / (a)nta s(a)ḳ(ı)nt(ı)m a: / [ilk ḳıırḳ(ı)zk]a : sü[l(e)s](e)r [y(ė)g (e)r]m(i)ş : t(ė)d(i)m …
KuT T. 36/89a2 1 Tüzün ilk iḍi haḳḳı
DK I 50 … öndürdi ordusına gelür oldı dirse ḫanuŋ ḫatunı oġlançuġumuŋ ilk avıdur diyü atdan deveden buġra ḳoyundan ḳoç ḳırdurdı
DK IV 48 … tdan ayġır deveden buġra ḳoyundan ḳoç kırdurdı oġlançuġumuŋ ilk avıdur ḳanlu oġuz biglerin ṭoylayayım didi ḫan ḳızı gördi
BK K 4 bir yılḳa : beş yolı : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z : (e)n ilk : toġu b(a)lıḳda : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z :
KuT T. 38/17a3 … anlarnı kim tandılar bitig iḍilerindin kendü saraylarındın ilk ḳopmaḳḳa sėzinmediŋiz kim çıḳġaylar tėp sėzindi olar yıġıġl …