İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

secde

86
geçiş
31,9
milyonda
3.703.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
15
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası12315,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7430,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,68
EÇS D 0,73

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: secde) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âdem’e83311,119,892,8395,9
imâmet42610,199,242,0043,9
kulağı42910,159,082,0043,0
ideyim3159,939,621,7334,7
ḳılıġlılar3279,768,771,7330,8
allah’a3309,738,621,7330,2
etmedim3489,527,941,7227,2
ibâdet32588,165,511,6917,1
ederlerdi33767,734,971,6814,9
etmeyüp35677,234,381,6512,5
ederken49446,994,051,8815,0
yer37056,964,061,6311,3
cenâbı37876,823,901,6210,7
etdiler51.9886,303,302,0113,9
yerde31.6045,862,871,506,8
eyle42.2535,812,801,718,7
gûyâ31.7895,712,721,476,2
ederler74.5655,622,592,2113,5
kerre32.8085,092,071,324,0
hazreti65.9455,031,981,837,6
edüp2223.9574,911,853,3925,0
üzre1011.8894,771,722,2010,0
cemî‘i33.6874,701,671,192,8
niçe47.0564,201,151,102,0
içre35.3244,181,140,951,5
cânibi35.6464,101,060,901,3
ammâ515.2293,420,360,500,3
olup517.2813,240,180,270,1
u517.4343,230,170,250,1
cümle421.1972,62-0,43-0,700,4
ve17147.9191,91-1,15-5,0215,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“secde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (86) →
EÇS V 31a … lağı üzre secde edüp hamd [ü] senâ ederdi, ammâ kulağı üzre secde ederken gâyet usret çeküp latîfe içün {der idi kim},
EÇS X Y35b … ret-i Îsâ vekîli müftîleridir. Cümle millet-i Mesîhiyye ana secde edüp i‘tibâr ederler. Ammâ garâbet bunda kim riyâzat [u] pe …
EÇS IX Y280b … ak ile cemâ‘at-i kesîreye mâlikdir. Husûsan huccâc vaktinde secde edecek yer bulunmaz bir ulu câmi‘dir kim ekâlîm-i seb‘adaki …
EÇS IX Y330a–Y330b … üp Altun oluk altında Hazret-i Risâlet-penâh'ın imâmet edüp secde etdüği yeşil mihrâb taşda iki rek‘at namâz kılsa Ka‘be için …
EÇS V 31a … Paçavra Kadı bu fetvâdan mütesellî olup dâ’imâ kulağı üzre secde edüp hamd [ü] senâ ederdi, ammâ kulağı üzre secde ederken g …
EÇS IX Y344a … l-Esved biri mahall-i Ma‘cene biri Hatîm içinde imâmet edüp secde yerindeki [[(---) (---) (---)]] ba‘dehu "Ümm-i enbiyâ Hacer …
EÇS X Y387b–Y388a … üzre olan amûda yılda bir kerre cemî‘i mahlûk-ı Hudâ gelüp secde ederlerdi. Ol mahalde Racîm ü la‘în bu sûrete temessül edüp …
EÇS II 334b–335b … tının tırnağına ser-nigûn [ve] ser ber-zemîn olup âbdestsiz secde edüp hele ânî çehresinde ansız meyyit-i müteharrik kaldırup …
EÇS VIII 232a Bu ne dîndir Allâh Allâh puta secde vâcib olmuş.
EÇS V 31a … işrâk-ı ebvâbın ve duhâ namâzların kılarken kulağımız üzre secde edüp bu gûne güft [ü] gû su’âllerin işitmeziz, ammâ burun b …