İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tedbir

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
92
geçiş
34,1
milyonda
2
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9036,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tedbîr) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sûi254612,5410,965,00347,8
re’y218111,969,894,58252,6
sû’i81411,2711,032,83112,3
re’yi96710,868,942,9995,0
hüsni1847410,037,124,21143,1
dilîr31058,966,711,7222,1
etmişler44317,975,091,9420,5
vezîri79847,744,702,5432,3
küffârın33907,674,821,6714,3
etmeyüp45677,644,691,9218,4
paşayı34337,554,671,6613,7
sâhibi101.6907,524,443,0242,6
hasan41.1016,783,741,8513,3
hakkâ38686,683,661,609,7
etmeğe39206,603,581,599,4
etdiler51.9886,303,201,9913,3
ü2611.2956,233,084,4965,8
yeniçeri31.2396,213,151,547,8
böyle41.8346,093,001,759,7
ki52.4266,022,921,9411,6
islâm31.4266,022,951,517,0
hudâ52.5825,942,831,9211,0
askeri32.0495,522,421,415,2
hemân53.8655,372,251,767,7
süleymân32.3715,322,211,364,5
zîrâ43.5895,152,031,515,2
oldu33.3614,831,711,203,0
ile1923.7694,711,552,8716,0
edüp1723.9574,531,382,5411,7
cümle1221.1974,211,051,805,1
deyü36.0074,010,870,790,9
olan36.7713,840,700,670,6
olup717.2813,720,570,861,0
yine37.3723,720,580,570,4
dahi513.1863,630,480,630,5
paşa39.4783,360,210,240,1
u517.4343,220,070,110,0
ammâ415.2293,10-0,05-0,080,0
üzre311.8893,04-0,11-0,140,0
ve18147.9191,99-1,16-5,2716,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (92) →
EÇS III 38b–39a Der-akab paşa-yı re’y [u] tedbîr cümle askeri piyâde edüp cengi harbîlere tarralar urulup cü …
EÇS VI 121b … r-i sâhib-i tedbîr müşâvere-i kebîr edüp "Âhir-i kâr hüsn-i tedbîr budur" deyüp kal‘a-i Uyvar'ın cânib-i erba‘asındaki eyâleti …
EÇS VI 26a … e mubsır ve halûk u halîm ve selîm ü havsala sâhibi sâhib-i tedbîr bir vezîr-i mesîr idi ve bizzât Hazret-i Ebâbekiri's-Sıddîk …
EÇS III 97a–97b … lyon-ı azîm, dörd anbarlı idi, binâ edüp temâm oldukda sû-i tedbîr ile deryâya nüzûl etdirirken galyon gark olup yüz elli mikd …
EÇS X Y329b … dan gemilere süvâr olup Mısır'a gelmişler. Böyle bir re’y-i tedbîr sâhibi Âsaf-ı Berhıyâ-yı Süleymân Hân'dır. Macariyyü'l-asl …
EÇS VI 183a–183b … ebebiyle elimizden alır. Bu cevâba ne dersiz ve ne re’y [ü] tedbîr edersiz" dedikde cümle ihtiyârlar,
EÇS VII 117a–117b … -i sîr kayd [u] bend-i zencîr ve iki bini dahi firâr etmeğe tedbîr ederken anlara dahi gâziyân-ı Cingiziyân yetişüp kıra kıra …
EÇS II 259b–261a … ollardan ziyâde kendi kolu kal‘aya rahne verirdi. Ve her ne tedbîr etse meşveretle edüp isâbet ederdi. Ve mâh-ı mezbûrun (---) …
EÇS III 174b–175a … ile emr-i şerîf dönderüp emr-i pâdişâhîye amel etmeyüp sû-ı tedbîr ile Dürüzî üzre gidüp Bukâ‘ Boğazı'nda boğazı ele verüp bu …
EÇS VIII 289a–289b … mân sâhib-i devlet ve kesîrü'l-mürüvvet âkıbet-endîş re’y-i tedbîr edüp ordu-yı İslâm içinde dellâllar nidâ etdirüp ne kadar k …