İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

usanma

24
geçiş
8,9
milyonda
11.228.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig23312,6
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,69
AH D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: usanma) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
oḍun31011,5012,041,7345,1
tut32408,547,461,7225,1
uzun34107,826,681,7221,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“usanma” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (24) →
KB 1278 … İŞKE ÖTLEMİŞİN AYUR / / köŋül til köni tut bayatḳa tapın / usanma yarınlıḳ işiŋni itin
KB 5703 bu kün it usanma bu tapġun işig / bu kün itse itlür yarınḳı itig
KB 5346 ay ilig usanma saḳınma uzun / uzun ḳalġu ermez ay ḳılḳı tüzün
KB 4870 usanma ḳatıġlan sözüm işke tut / ḳalı tutmasa sen munu uş bolur
KB 1274 ınanma tiriglikke yil teg keçer / usanma bu dünyadın öz terk köçer
KB 5259 usanma usansa bu beglik barır / usayuḳk ikigün ajunda ulır
KB 1093 usanma ölür sen meniŋde basa / ınanma bu dünyaḳa bütme usa
KB 5715 ölümüg unıtma anun tevbeḳa / usanma ölüm kelge tutġa yaḳa
KB 5271 usanma uḍıtmasu ġaflet usı / bu ġaflet usındın küḍezgil ya rab
KB 4262 usanma yaġıḳa yaḳın turma kit / yaġıġ sen usandur anı torḳa yit