İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yaya

41
geçiş
15,2
milyonda
7.213.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
22
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig12163,1
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2811,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,68
DK D 0,00
EÇS D 0,75

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yaya) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳılma56610,589,282,2354,8
tüfengli48210,068,652,0040,2
beğleri42238,967,211,9932,1
atlı63988,816,952,4346,1
tiriglik31838,787,081,7223,5
beği46497,575,661,9623,6
kün35317,435,541,6917,2
on35.4774,162,171,354,4
vardır38.5683,511,531,132,4
iki39.4173,381,391,072,1
ve21147.9192,220,220,660,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yaya” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (41) →
EÇS V 137b … [â] bizim kâfir elinde olan Kilis kal‘amız bu Sîn kal‘asına yaya âdem bir sâ‘atde varır, ammâ atlıya iki sâ‘at karîb yoldur, …
EÇS X Y188a–Y188b … lleri, dahi ardları sıra fitoz yiğitleri, dahi ardları sıra yaya dayıları ve odabaşıları, cümle âlât-ı harbe müstağrak kapla …
EÇS V 175a Ba‘dehû bundan kalkup yaya cânib-i şarka gidüp bir merhalede,
KB 1372 ay ilig ḳatıġlan meniŋde kiḍin / yaya ḳılma öḍ kün tapuġda aḍın
EÇS VII 115a … üffârlar toplar yanlarında kalup toplar arabaları altlarına yaya kâfirleri girüp cenge âheng edelim deyü cür’etler edüp, amm …
DK I 11 … ıyanda selvi boylum topuġında sarmaşanda ḳara ṣaçlum ḳurılu yaya beŋzer
KB 4832 erejke awıınma yaya bolġa kün / bu ḳutḳa ınanma yayıġ ol otun
EÇS V 162b … düp ale's-sabâh pür-silâh yüz bin harbe ve tüfengli atlı ve yaya küffâr semmûr yeşil ve kırmızı kalpak geyerler Fireng şapka …
KB 988 ḳara ḳarnı toḍsa kör uḍ teg yatur / yaya sözke awnur özin semritür
KB 4552 sözüŋ saḳnu sözle saḳınç kelmegey / yaya ḳılma öḍ kün ökünç bolmaġay