İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zaman

3 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
675
geçiş
250,2
milyonda
3
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi669273,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
DK D 0,45
EÇS D 0,91

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: zamân) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vermeyüp6830411,156,808,17523,7
amân8051311,116,288,83553,0
ba‘zı1201.57710,775,2510,67650,9
süleymânı19379,778,004,34185,0
zâlı17309,638,154,11170,3
hayli175368,853,993,8662,6
mu‘ammer112728,574,343,1545,7
peygamberi8208,567,642,8172,6
ân156538,533,523,5446,2
âhir147758,313,173,3336,9
gitmiş7548,306,022,6045,5
zemîn92688,294,072,8234,1
vermez7798,255,472,5940,0
ba‘de71058,205,062,5736,0
niçe617.0568,012,116,0085,5
sâkin129087,962,722,9425,1
katl118257,912,742,8223,1
sâhibkırânı5107,907,962,2348,3
gayri151.5067,822,323,0924,3
mürûr5597,805,402,1828,1
kuvveti62607,723,532,2418,5
zîrâ263.5897,641,863,6929,4
küffâra51927,563,702,0616,5
u10117.4347,511,536,5883,6
mutasarrıf52267,513,472,0315,0
kal‘aya99527,502,242,3613,8
küffârı99627,492,222,3613,7
mûsâ64437,462,762,0912,8
imiş121.6477,401,862,5113,7
tuğyân4997,404,341,9016,6
feth142.0567,391,772,6414,6
mu‘attal41227,364,031,8815,0
şimdi65627,312,421,9910,4
sefere41907,243,401,8111,7
seyâhat42127,213,241,7910,9
olur306.0127,201,323,2819,0
rüstemi3167,156,551,7121,9
revân54857,142,361,808,4
dükeli3227,146,091,7119,8
kefri3227,146,091,7119,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (675) →
EÇS IV 283b … allinde Allahümme âfinâ ejder-i heft-ser olurdu. Ammâ gayrı zamân halûk u halîm ü selîm olup pek gazab-âlûd olsa, "Bre âdem", …
EÇS VII 66a … iz mahallerde serhadliler fursat bilüp elçi çıkmadı deyü ol zamân vilâyetler ururlar. Hemân siz katanalarınız görün" dedikde …
EÇS III 102b–103a … yoldaşları ve hânda olan âdemlerimiz kurşuma dutsunlar. Bir zamân dâsitân-ı dûstân söylene. Hemân sultânım, cümle tevâbi‘ât [ …
EÇS V 94b … aded dendân-ı bedendir. Handakı kesme kaya sarp handakdır. Zamân ile içinden deryâ dolaşır imiş, hâlâ handak içinde suyu yok …
EÇS V 69a … re Erdel kralının şebeş kal‘asına ve Logoş kal‘asına amân u zamân vermeyüp kal‘ateyn-i seddeyn-i metîneyn feth olup içlerine …
EÇS VII 70a … yâ dalaşırlarken birbiri mecrûh olup acısından sızladıkları zamân gûyâ lisân-ı hâl ile "Vay ayağım" deyü feryâd etdikde âdemi …
EÇS VI 66a "Bu Süleymân-ı zamân bir cihângîr pâdişâh-ı Âl-i Osmân'dır. Gelün bu kal‘ayı ahd …
EÇS III 118b … bu mahallenin buzu bi-emrillah gâyet rakîk olur. Ammâ ba‘zı zamân niçe kızaklar buna geçüp gark olur. Ve niçe âdemler kızak k …
EÇS X Y251a … Abdurrahmân Paşa kendüye sancak beğliği ihsân eyledi. Niçe zamân mutasarrıf olup sefer eşmeğe iktidârı olmayup Medîne-i müne …
EÇS IV 374a … stânîdir. İçlerinde aslâ Yezîdîleri yokdur. Görseler amân u zamân vermeyüp Yezîdîyi katl ederler. Ammâ Acem ile müşâ olmak il …