İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

zerre

159
geçiş
58,9
milyonda
2.077.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi15563,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,29
DK D 0,00
EÇS D 0,81

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: zerre) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
güneşde445212,7410,816,63631,0
katre4111112,289,616,39483,3
şemme214211,7410,054,58263,9
deryâda4371610,656,996,51335,6
gubârdan5119,919,912,2361,5
katremisâl4109,609,732,0047,8
mikdârı207479,505,834,39123,1
rahne5699,497,262,2240,8
tavsîf82629,286,022,7851,3
aġırınça339,2511,051,7346,0
mikdâr4679,186,981,9831,0
kadar774.2589,165,268,55417,5
denlü3159,148,731,7331,0
kat‘â4769,126,801,9830,0
girdi51379,116,272,2133,8
isâbet41898,565,491,9622,7
etmeyüp85678,504,902,7339,1
zarar31278,435,651,7017,7
ta‘rîf31408,365,511,6917,1
kalmayup42778,234,941,9319,7
edelim43018,154,821,9319,1
hareket31878,155,091,6815,4
imâr54408,104,592,1422,3
havf32647,864,591,6613,4
olmayup67067,834,172,3123,4
yok56097,744,122,1119,2
vermeyüp33047,734,391,6512,6
yeri33457,614,211,6411,8
şey34587,323,801,6110,2
nişân35067,213,651,599,7
aslâ81.7477,103,282,5422,1
etdik48756,993,281,7911,0
tahrîr113.0266,822,952,8925,9
pâk38826,562,851,496,7
kal‘anın41.4896,312,511,657,3
imiş31.6475,771,951,283,7
taşra31.7425,691,871,263,4
değildir32.1265,431,581,152,6
cemî‘i53.6875,411,521,464,1
ammâ1815.2295,261,332,5511,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“zerre” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (159) →
EÇS IX Y141a … nde bir ulu ardıçlıklar içinde medfûnlardır. Âsâr-ı binâdan zerre ve şemme alâmet yokdur. Ancak âyende vü revende cânib-i erb …
EÇS IV 262a … r-ı bî-nûrun Van'a sürdüğü toprağı deryâda katre ve güneşde zerre deryâya dökerken bir gice bir şeb-i muzlimde ol kadar bârân …
EÇS IX Y197b … uhtelifeden bedeni pâk ü tâhir olup vücûdunda aslâ ve kat‘â zerre elem ve illet kalmayup dürr-i mâderzâd ve mesrûr [u] dilşâd …
EÇS V 7a Bu çavuşbaşı, Hasan Paşa'yı görüp aslâ yerinden zerre kadar hareket etmeyüp dahi ziyâde ayağın uzadup durdu. Hasa …
EÇS VII 62a … nından deriyi sehel yüzüp kafâ kemiği bembeyâz nümâyân olup zerre kadar bir katre kan akıtmadı.
EÇS VI 154b … ün değildir, ammâ alâ kadri't-tâka deryâda katre ve güneşde zerre kadar ta‘rîf edelim.
EÇS X Y303a … le herkes dükkânları ve haymeleri önün sakkâlar ile sulayup zerre kadar P 272a gubârdan eser kalmayup cümle uşşâkan tarâvet …
EÇS V 149a … itleri getirüp hakîre teslîm olundu, ammâ bunlardan paşanın zerre kadar haber [ü] âgâhı yok idi. Hemân hakîr İspilet'de ba‘zı …
EÇS VII 61a … m ve a‘râf tasvîrlerinin evsâfları deryâda katre ve güneşde zerre kadar tahrîr ve tavsîf olunmak mümkin değildir, tâ ki ilme' …
EÇS III 169a … -i Hudâ bu âsitânelerde niçe kerre hukûk-ı vâlideyn içün ve zerre ve şemme ihsân [u] in‘âmın görüp hukukun kesb etdiğimiz efe …