İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ėsiz

7
geçiş
2,6
milyonda
27.691.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV1158,4
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası6157,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,00
KuT D 0,43

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimUKuTToplam
ėsiz167
ėsız·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: esiz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
olarḳa33728,028,601,7330,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ėsiz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (7) →
KuT T. 35/50a3 45 küḍezdi anı taŋrı ėsiz / yawuz mekrlerindin seza firʿavn boḍnıḳa ḳın yawuzı
KuT T. 28/13b3 … a eḍgülük aydılar: bizke bu. eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ ėsiz fal toḳır erdiler musa birle yime anıŋ birlekiler bilgil ki …
KuT T. 28/51a3 177 ėsiz boldı ol boḍunnuŋ meŋzeki kim yalġan tuttılar biziŋ ayatlar …
U II, T. II Y. 52,1- III 21-23–24 ḳunçuı-lar-nıŋ ėsiz yavız . . . . . nin . . uzun turḳaru begi brḫmadati . . . . …
KuT T. 35/7b1 51 tegdi olarḳa ėsiz ḳılmaḳlarınıŋ yanutı anlar kim küç ḳıldılar bu ögürdin tege …
KuT T. 35/7b1 … rınıŋ yanutı anlar kim küç ḳıldılar bu ögürdin teger olarḳa ėsiz ḳılıḳlarınıŋ yanutı ermez olar keçigliler
KuT T. 28/20a1 … dımız sizni firᶜavn boḍnındın tegrür tepretür erdi sizlerke ėsiz ḳın öldrür erdiler oġlanlarıŋıznı tirig ḳoḍar erdi uraġutla …