Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kutadgu Bilig | 1 | 13,6 |
| Dede Korkut Kitabı | 1 | 30,8 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 73 | 29,8 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: şer) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| murâfa‘ai | 6 | 7 | 11,23 | 11,91 | 2,45 | 95,3 | |
| mürâfa‘ai | 6 | 7 | 11,23 | 11,91 | 2,45 | 95,3 | |
| da‘vâm | 4 | 11 | 10,57 | 10,68 | 2,00 | 52,9 | |
| akl | 4 | 12 | 10,56 | 10,55 | 2,00 | 52,0 | |
| fer | 4 | 27 | 10,33 | 9,38 | 2,00 | 44,7 | |
| hârisi | 3 | 6 | 10,25 | 11,13 | 1,73 | 42,2 | |
| asl | 4 | 34 | 10,23 | 9,05 | 2,00 | 42,7 | |
| izni | 5 | 80 | 10,05 | 8,13 | 2,23 | 46,8 | |
| da‘vâ | 3 | 41 | 9,73 | 8,36 | 1,73 | 29,0 | |
| ârifi | 3 | 66 | 9,45 | 7,68 | 1,72 | 26,1 | |
| hâkimi | 14 | 881 | 8,91 | 6,16 | 3,69 | 92,5 | |
| huzûrı | 3 | 294 | 8,06 | 5,52 | 1,69 | 17,1 | |
| hayr | 3 | 443 | 7,57 | 4,93 | 1,68 | 14,7 | |
| oldukda | 3 | 789 | 6,83 | 4,10 | 1,63 | 11,4 | |
| ehli | 6 | 1.791 | 6,72 | 3,91 | 2,29 | 21,4 | |
| varup | 4 | 1.237 | 6,64 | 3,86 | 1,86 | 14,0 | |
| akçe | 3 | 1.083 | 6,41 | 3,64 | 1,59 | 9,6 | |
| ile | 28 | 23.769 | 5,27 | 2,41 | 4,29 | 48,8 | |
| u | 13 | 17.434 | 4,60 | 1,75 | 2,53 | 13,4 | |
| üç | 4 | 7.163 | 4,18 | 1,33 | 1,20 | 2,6 | |
| var | 4 | 7.646 | 4,09 | 1,23 | 1,15 | 2,3 | |
| edüp | 12 | 23.957 | 4,03 | 1,17 | 1,93 | 6,2 | |
| deyü | 3 | 6.007 | 4,01 | 1,17 | 0,96 | 1,5 | |
| niçe | 3 | 7.056 | 3,79 | 0,94 | 0,83 | 1,0 | |
| vardır | 3 | 8.568 | 3,51 | 0,66 | 0,63 | 0,5 | |
| paşa | 3 | 9.478 | 3,36 | 0,51 | 0,52 | 0,3 | |
| yüz | 3 | 12.272 | 2,99 | 0,14 | 0,16 | 0,0 | |
| olup | 4 | 17.281 | 2,92 | 0,06 | 0,08 | 0,0 | |
| dahi | 3 | 13.186 | 2,89 | 0,03 | 0,04 | 0,0 | |
| cümle | 4 | 21.197 | 2,62 | -0,24 | -0,36 | 0,1 | |
| ve | 16 | 147.919 | 1,82 | -1,04 | -4,22 | 11,2 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
şer* ile tüm bağlamlar →“şer” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (75) →| EÇS II 346b–347a | … ldim" deyü Dede üzre kılıç çekerek De[de] eydür "Murâd Beğ! | Şer | ‘ ile zâhir edâ-yı hizmet etdin, ammâ bu işe me’mûr değilsin … |
| EÇS V 113b | Bu mahalde kal‘a-i Belgrad'ın cümle hâkim-i | şer | ‘ ve hâkim-i örf olanları tahrîr olunup bu şehrin ahâlîsini … |
| EÇS III 183a | … e yer öpüp bizim paşa ile beraber durdular. Gûyâ murâfa‘a-i | şer | oldular. "Bak a İpşir lala, der-i devletime dün öteye gün d … |
| EÇS V 113a–113b | … ne'den geç gele. 113b Andan bu şehir içre üç aded hâkim-i | şer | ‘ nâ’ibler vardır. |
| EÇS II 238a | … zret-i Emîr eydür "Gelin ceddimiz huzûruna varup murâfa‘a-i | şer | ‘ olalım. Kankımız ırk-ı tâhirden ise anlar hükm buyursunlar … |
| EÇS IV 248a–248b | … netîce-i merâm yedi kimesnenin gûnâ-gûn da‘vâları dinlenüp | şer | ‘ ile edâ-yı hak olunup yedi kimesnenin katillerine fermân-ı … |
| EÇS IV 208b | Andan yine Rûmkapusu'ndan taşra hâris-i akl u | şer | ‘ ârif-i asl u fer‘ şeyh-i millet kutb-ı devlet ma‘den-i esr … |
| EÇS III 176a | … sı böyle olup siz Melek ve İpşir ola, hâşâ sümme hâşâ ehl-i | şer | ‘ bu tefsîre râzî değillerdir, ancak meşâyihân-ı bâtınân, ul … |
| EÇS VII 139a | … ülâle-i Âl-i Muhammed'den nakîbü'l-eşrâfdır. Ve bir hâkim-i | şer | ‘ dahi üç yüz akçe pâyesiyle gûyâ mevleviyyet bir kazâdır. B … |
| EÇS II 360b–361b | … Böyle olan imâma niçe iktidâ edüp niçe mu‘âvemet edüp niçe | şer | ‘ ile da‘vâm vardır dersiz ve umûma muhâlefet kuvvet-i hatâd … |