İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

açmış

17
geçiş
6,3
milyonda
14.728.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi145,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,29
EÇS D 0,68

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: açmış) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kanatların61912,4212,612,4595,3
sehergâh3512,1313,541,7352,7
züleyhâyı3512,1313,541,7352,7
seherden3612,0613,281,7351,1
doğdu31211,7312,281,7345,9
yûsuf’u35210,4810,161,7336,5
mâh37410,089,651,7334,3
tasvîri3829,969,501,7333,7
ki32.4265,334,621,6613,5
iki79.4174,603,882,4724,9
üzre311.8893,052,321,394,9
ve5147.9190,15-0,58-1,101,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“açmış” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17) →
KB 5384 körü barsa barça bu suḳluḳ turur / suḳun açmış özler ḳaçan toḳ bolur
EÇS VI 67a–67b … âsı üzre zolta nâm guruşda olan iki başlı ve iki kanatların açmış ve iki ayaklarında pençelerin germiş bir beyâz mermer üzre …
EÇS VII 115a … n müşterî-vâr, / Meğer mîzâna çekmiş Yûsuf'u mâh, / Ki genc açmış Züleyhâ-yı sehergâh, / Seherden doğdu çûn nûr-ı İlâhî, / Zü …
EÇS IX Y79a O kâf-ı kudret-i ma‘nâda per açmış bir ankâdır
EÇS VI 81b … k içün Balı Paşa ihdâs etmiş. Bir kapudur, ammâ hads etmiş, açmış, meğer kapanmış gerekmiş. Ammâ bu kapudan aşağı tâ Suluk ka …
EÇS VI 180b … amîk buheyresi içinde bu kal‘a gûyâ [ba]şsız dörd ayakların açmış su üzre yapılmış kurbağa hayvânı gibi deryâ yüzünde yatır. …
EÇS VIII 254b … merden götü üzre oturmuş ve ağzın cânib-i cenûbdaki deryâya açmış bir arslan tasvîrin üstâd-ı mermer-bür eyle timsâl-i bî-mis …
KB 5809 iḍi yaḳşi aymış bu tazı tili / kişi aslı bilgüke açmış yolı
EÇS VII 102b … okdur. Bunların cümle sancağ u bayraklarında iki kanatların açmış şâhîn kuşu tasvîri alâmeti taşırlar ve her mertebe sâhibler …
EÇS VII 72b … r. Öbür tarafında iki başlı ve iki ayaklı ve iki kanatların açmış karakuş tasvîri var, cemî‘i sancak ve bayrak sikkelerinde b …