İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

amma

78
geçiş
28,9
milyonda
4.043.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Dede Korkut Kitabı19585,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5522,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,45
DK D 0,60
EÇS D 0,34

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTDKEÇSToplam
ammâ··15.22915.229
amma4195578
âmma··2626
âmmâ··11
‘ammâ··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: amma) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
adam3449,658,201,7328,4
didi55638,005,262,1826,8
bâğçesi33357,895,281,6916,1
bâğı31.0156,493,681,609,8
yokdur104.6456,123,222,8226,9
anlar31.3986,063,211,558,0
derler54.1235,292,391,818,5
vardır38.5683,510,600,590,5
dahi413.1863,300,390,480,3
cümle521.1972,950,030,040,0
ve15147.9191,73-1,19-4,9614,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“amma” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (78) →
DK IX 10 salur ḳazan ne atın ögdi ne kendin ögdi amma begilüŋ hünerin söyledi üç-yüz altmış altı alp ava binse ḳa …
EÇS III 16a … rtın Ereğlisi derler ve Sarıhan Ereğlisi, harâbe olmadadır, amma bu Karamân Ereğlisi Hazret-i Resûl-i Kibriyâ'nın Hazret-i Ö …
DK XI 44 … asın helāk olasın anuŋ-içün saŋa dimez-idüm canum oġul didi amma 'emmiŋe adam ṣal gelsün
EÇS III 32b Amma beri tarafda Defterdârzâde efendimizin Şâmlı Osmân Ağa'sı v …
EÇS III 154b … d] amûd pâyelerden mâ’adâ dörd aded amelî pâyeler dahi var, amma anlar derûn-ı câmi‘de duran dörd pâyeler gibi meydânda deği …
DK III 40 … dur mere dadı men avçı degülem big oġlı bigem hep size didi amma ṣormaḳ 'ayıb olmasun bu otaḳ kimüŋdür didi ḳıṣırça yinge ay …
DK IX 11 … ġurur-ıdı aruḳ olsa ḳulaġın deler-idi avda bellü olsun diyü amma semüz boġazlar-ıdı eger bigler geyik alsa ḳulaġı delük olsa …
EÇS II 345b … taristân'da ılısı derler, lisân-ı Moğolî'de kerende derler. Amma bu Lâdik kavzası kadar nâfi‘ humma, germâb görmedim. Çifte …
EÇS VIII 203b … câmi‘ üzre tahrîr olunmuşdur, yâhûd galat vaz‘ olunmuşdur. Amma çeşme târîhidir:
DK III 25 bazirganlar ayıtdılar ne çoġ olsun amma bizüm bir bigümüz oġlı vardur bu üç nesneyi aŋa armaġan apa …