İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

basmıl

8
geçiş
3,0
milyonda
25.312.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı2811,0
Şine Usu Yazıtı32.523,1
DLT’deki Türkçe parçalar31.034,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,33
ŞU —
DLT D 0,29

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: basmıl) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“basmıl” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (8) →
ŞU G 4 … t .... tėmiş içre ben bulġayın tėmiş taşdıntan aşayın tėmiş basmıl yaġıdıp ebimrü bardı anı içgermedim taşdıntan üç ḳarluḳ üç …
BK D 29 [b(a)s]m(ı)l : ḳ(a)ra ⟨…⟩ ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : tir[(i)l(i)p / k(e)lti …… …
BK D 25 kışd(ı)m : y(ė)g(i)rmi : y(a)ş(ı)ma : b(a)sm(ı)l : ıduḳ(ḳu)t : uġ(u)ş(u)m : bod(u)n : (e)rti :
ŞU G 12 … urġug keçürü b ... ır o/ul .. o/u . g sançdım .. s [ḳaıi]uḳ basmıl ... o/u tėrilip o/u (...)
DLT III, 355 [Biz) taŋ ata yortalım / Budraç ḳanın irtelim / Basmıl begin örtelim / Emdi yigit yumulsun
ŞU B 2 … . y1ı It .... m .. r o/u gö/üslç…a toḳıdım tüşdim anta karu basmıl ḳarluḳ yoḳ boltı ḳoony yılḳa
DLT I, 459 … ḳılurlar / And key yeme birürler / ḫandın basut tilerler / Basmıl Çomul tirkeşür
DLT II, 312 Basmıl süsin ḳomıttı / Barça kelip yumıttı / Arşları tapa emitti / …