İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilen

14
geçiş
5,2
milyonda
17.009.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)2196,4
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi104,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ShoR D 0,00
DK D 0,33
EÇS D 0,67

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilen) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“bilen” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
EÇS X Y178a … böyle ihtirâz edecek yerler vardır, ihtirâz edeler. Mısır'ı bilen bilür, her köşesinde birer kemîngâh ve hatarnâk yerler vard …
EÇS I 150a … Bunları bilen Hazret-i Alî kavlince Arapça ya‘nî kendüyi bilen Tanrısın bilir demekdir. Bilgil kim yüz yetmiş tarîk içre k …
ShoR 4.2.2/41–44 … irminç énç [qut] qolu küsüş öritü teginür mn alışu yomġıġun bilen élig tutuşu adaq toqışu kirelim nirvan atlġ bek meŋü belgür …
EÇS VIII 311b … gün birkaç nefer yârânlar ile pür-silâh olup elçinin ahvâl bilen bir keferesin kulağız alup cebehâneden meş‘aller ve yel mûm …
EÇS V 59b Hikmet-i Hudâ niçe Türkçe bilen mürted kâfirler kal‘adan alarka "Muhammed Muhammed" deyüp g …
ShoR 4.2.2/38–40 … in [ç] énç qut qolu küsüş öritü teginür mn qamıġ tınlġ oġlı bilen oġadmatın tüş bolalım mai[tri] teŋri teŋrisi burḫanqa :
DK Muk. 12 öz ḳılıcı muḫannetler çalınça çalmasa yig çala bilen yigide oḳ-ıla ḳılıçdan bir çomaḳ yig ḳonuġı gelmeyen ḳara i …
EÇS I 150a … r, hazînesi Allâh'ı bilmekdir, gevheri meskenetdir. Bunları bilen Hazret-i Alî kavlince Arapça ya‘nî kendüyi bilen Tanrısın …
EÇS X Y45a … şehzâdedir. Zîrâ Selîm'i çok kimesne görmemiş P 174a idi. Bilen huddâmlar görüp,
EÇS V 53b–54a … alup karşu geçirirler, ammâ birkaç kerre kâfirlerin Türkçe bilen Kazakları bu mahalle gelüp otları yarık edüp Akkirmân'dan k …