İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

birig

9
geçiş
3,3
milyonda
23.585.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)250,3
Kutadgu Bilig795,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,33
KB D 0,63

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAbhKBEÇSToplam
birig27·9
bîrîğ··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: birig) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
üklidip3313,0015,191,7363,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“birig” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (9) →
KB 1579 ata öldi erse oġul bar tirig / birisin yitürdüm tutayın birig
KB 3718 … rütti ḳalın boḍ bu sansız tirig / tirilgü birür ḳoḍmaz açın birig
KB 2545 ötünse begiŋe bu tegme birig / aça aḍra birse kötürse erig
KB 4647 oḳımasa aş suw müni bir bolur / oḳısa körügli birig yüz ḳılur
KB 1344 … rütti tümen miŋ bu sansız tirig / tirilgü birür ḳoḍmaz açın birig
Abh 2237–2239 … r-uġ şaripudrė arḫant evdip yıġıp adın sudur-lar-ta üklidip bir-ig üklidip iki-ig ulatı üklidip on-ta ulatı yörüg-lerig inçip …
Abh 3379–3381 … çınkėrtü töz üz-e nedegin bolġay ikileyü sėziŋeli bulur -ın bir-ig bulur-ın üküş-üg tėp疏主答云estiramati baḫşı kikinç bėrü söz-le …
KB 3535 birig beglenür kör taḳı bir begin / oḳıyu turur tegme künde öŋin
KB 3050 sözin kesti ögdülmiş öpti yirig / iligke du‘a ḳıldı ögdi birig