İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dad

12
geçiş
4,4
milyonda
19.065.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası8210,0
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı261,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,59
AH D 0,33
DK D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTAHDKEÇSToplam
dâd···4242
dad822·12

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dad) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
taŋrı39096,746,541,7121,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“dad” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (12) →
DK VII 12 … da gök ṣayvanlu tavla tavla çekilende şahbaz atlu çaġıruban dad virende bol çavuşlu yayḳanduġında yaġ tökilen bol ni'metlü …
KuT T. 27/23b3 … nilik birle eltmesün sizni boḍunnuŋ düşmanlıḳı anıŋ üze kim dad ḳılmadıŋız dad ḳılıŋlar ol yaḳınraḳ saḳınmaḳḳa ḳorḳuŋlar ta …
KuT T. 30/79a1 90 her-ayine taŋrı buyrur dad bėrmek eḍgülükin bėrmek yaġuḳluḳ iḍisiŋe yıġar çalpaḳ işdin …
KuT T. 28/53b3 … andın kim törüttimiz bir ögür könerler könilikin anıŋ birle dad ḳılurlar
KuT T. 26/88a1 129 hergiz yaraġlarıŋız bolmaz kim dad bėrseŋiz uraġutlar arasında neçeme harislık ḳılsa siz emitm …
DK III 162 … da gök ṣayvanlu tavla tavla çekilende şahbaz atlu çaġıruban dad virende bol çavuşlu yayḳanduġında yaġ dökilen bol ni'metlü …
KuT T. 27/23b3 … mesün sizni boḍunnuŋ düşmanlıḳı anıŋ üze kim dad ḳılmadıŋız dad ḳılıŋlar ol yaḳınraḳ saḳınmaḳḳa ḳorḳuŋlar taŋrıdın ol taŋrı …
KuT T. 28/36a3 … bir ögür hem köni yol körkitürler rastlıḳ birle anıŋ birle dad ḳılurlar
KuT T. 36/10a3 … e ayġıl: kirtgündüm ol kim ıḍtı taŋrı bitigdin fermanlandım dad ḳılsa men siziŋ ara taŋrı turur biziŋ iḍimiz hem siziŋ iḍiŋ …
AH 69–70 dad ispėhsalar beg üçün bu kitip çıḳardım ajunda atı ḳalsu tip