İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dek

488
geçiş
180,9
milyonda
656.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
32
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi487198,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
EÇS D 0,89

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sabâha11919412,488,7310,881.301,1
vakti7376410,906,058,41476,3
tâ1522.67310,625,3012,02833,9
gurûba223310,438,854,68245,8
âna213110,378,874,57235,8
asrına162510,008,793,99176,6
kıyâmete11159,498,993,31126,5
zuhra11169,488,893,31124,0
eceli11289,458,083,30106,4
asra11319,447,943,30103,6
devri11809,316,573,2880,0
ihyâ10659,216,733,1375,1
kapusuna111479,155,693,2566,1
nısfu’lleyle8149,038,632,8285,5
sabâhdan8199,018,182,8278,8
güne92078,734,912,9044,2
âhirine698,638,852,4467,0
sehere6148,618,212,4459,4
nısfına6238,597,492,4452,1
mahalle181.1388,503,453,8553,7
mevlûdı71668,454,872,5534,0
nihâyetine5268,327,052,2240,0
cengi116438,323,563,0434,4
gece181.4318,263,123,7546,2
mahalline5468,266,232,2133,9
bîdâr51008,125,112,1726,0
sohbetleri51178,084,882,1624,4
leylei62448,074,092,3122,8
gelinceye448,069,432,0052,3
haşre458,059,112,0047,3
zamânına458,059,112,0047,3
hilâfetine478,058,631,9942,8
gurûbuna488,058,431,9941,2
dizlerine4108,048,111,9938,9
kâh62648,033,972,2921,9
mu‘ammer62728,023,932,2921,6
ahşama4248,006,851,9830,7
kullesine4417,956,081,9726,2
bekleyüp4437,956,011,9725,8
yerlere4697,885,321,9522,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (488) →
EÇS V 11a … i oğlum Ziyâeddîn'i bilesince koşup ‘Tâ Diyârbekir'e varana dek hidmetinde olalar’ deyü fermân eylesem gerek idi" deyü niçe …
EÇS IX Y381b … l-azametüllâh at ve katır ve hımâr cemâllar cümle dizlerine dek kuma gark olup huccâc ve huddâmlar içinden bir sadâ-yı Allâ …
EÇS VIII 342b … e dek ve kâh at göğsüne ve üzengilere dek ve kâhîce na‘lına dek gitmek gerek havf çekilmez ammâ sağ tarafdaki ağaç köprüler …
EÇS II 304a–304b … ulların dendân-ı tîğdan geçirüp bakıyyetü's-seyfin Tebrîz'e dek kovup kul Tebrîz'e vardıkda görseler kim Hadım Ca‘fer Paşa' …
EÇS II 331b–332a … erek tâ Gürcîstân hudûdunun mutî‘ [u] münkâd olan yerlerine dek varup esîr alup geldiler. Andan kalkup yine ormanlık içre ç …
EÇS VIII 319a … in ecinne kavmi bu kâfirlerin sağîr ü kebîrlerine tâ sabâha dek eyle kîr-i dırâzbâz çekerler kim cemî‘i kâfirlerin götleri …
EÇS VI 120b … topu ve kumbarası havf ve haşyeti olmadığından vakt-i zuhra dek ol till-i türâb-ı bülendi mûr türâb taşır gibi taşıyup sahr …
EÇS X Y60a … cistân'a ve Berber-zemîn'e ve Sûdân'a ve Evcile ve Mağrib'e dek hükm eder. Beş bin askere mâlikdir. Ba‘zı beğlere iki tuğla …
EÇS I 162b … rekâtıyla gemisi tâ Âl-i Emeviyyûn'da Abdülmelik hilâfetine dek ol gemi ve Şeyh Âmir-i Nevâtî mu‘ammer olup kabri Cidde'ded …
EÇS I 70a … hâzır olup ol asırdan tâ efendimiz Sultân Murâd Hân asrına dek musâhib-i şehriyârî ve tarîk-i Gülşenî'nin sâhib-i vakârı b …