İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dil*

298 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
2.299
geçiş
852,0
milyonda
298
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı752.312,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2.223908,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

AH D 0,00
DK D 0,86
EÇS D 0,88

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dil) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ta‘bîr14363010,645,0611,60759,6
vezîri1029849,993,939,44374,8
derûnı881.0369,763,648,63289,0
hammâmı911.7759,522,918,27213,4
cân741.1549,463,237,69203,6
olunmaz574059,434,377,18244,5
hünerver44589,266,806,57375,2
erbâbı609519,243,216,91163,2
server43679,226,566,49342,0
dervîşi42579,196,766,42353,6
tebrîzi39429,097,096,20367,6
gönülden37529,016,716,02306,9
müferrih361368,925,285,85203,4
cengâver33778,835,975,65224,7
kalemler31638,756,175,49222,5
kelle332268,744,425,48144,0
şecî322258,704,385,39137,9
ile32323.7698,671,008,96126,3
ü16811.2958,661,137,0281,4
baş366968,622,925,2184,9
kalemlerle28338,626,965,25251,4
pâybeste28338,626,965,25251,4
ziyâretgâhı367988,572,735,0976,2
serveri27748,545,745,10172,9
u20817.4348,430,816,1855,5
paşayı284338,393,254,7377,4
tavsîf252628,323,814,6487,7
câmi‘i674.6378,311,084,3230,2
bahâdır222198,163,884,3779,4
aded969.0468,120,643,5116,5
gâyet513.8518,090,963,4718,4
edüp21623.9578,070,403,5915,7
olup15917.2818,060,433,2713,2
ehli331.7918,051,433,6224,3
var797.6468,020,603,0212,1
paşa939.4788,020,532,9411,1
şilim18108,008,044,23179,6
dervîşânı181457,914,194,0172,6
zorâver17287,906,484,08132,3
olur596.0127,860,532,357,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (2.299) →
EÇS V 165b … ğı varoşunda yedi yüz hâne ve bir selâtîn-misâl bir câmi‘-i dil-küşâ ve on bin at ve katır ve develer alır kal‘a-misâl bir hân-ı …
EÇS VI 155b … hûr-ı âfâkdır, ammâ mahbûbu nâdir olup tâzeleri cengâver ve dilâver yiğitler olur.
EÇS I 68a … na Sâm-ı Nerîmân-vâr bir alay-ı azîm ile dâhil olmuşdur kim diller ile ta‘bîr ü tahrîri mümkün değildir.
EÇS VI 143b … aşa'nın {tahtıdır}. Kendüleri niçe yıldan sonra merhûm olup Dil Hersek'i kasabasında câmi‘i sâhasında medfûndur. Rahmetullâ …
EÇS VIII 220a … ine gümüş kopçalı ve kubâdî ve pâbuçlu ve serhaddî kontoşlu dilberânları olur. A‘yân-ı eşrâf ihtiyârları yine gûnâ-gûn çuka ferrâce …
EÇS I 124b … . Zîrâ İslâmbol feth olunca Akşemseddîn hazretleri bu câ-yı dil-küşâda sâkin olup cümle merdân ve erba‘în çıkarırdı ve hidmet eden …
EÇS IV 310b … a Türkmanı lisânı üzre, "Harada idin, pes men neylerem, men diledigim edermen, heze nelisemen." yemînleri, "Güzelce Şâh başiyçün …
EÇS IV 247b … en kattâl, cümle kâtil-i düşmen, mehîb çehre yarar u nâmdâr dilâverler küheylân atlar üzre ellerinde on yedişer boğum kargı sırıkl …
EÇS VII 6a … iniz, Al[m]an vilâyeti gâzîleri" deyü vâfir dil-nüvâzlık ve dil-dârlıklar edüp hedâyâlarımız cümle makbûle geçüp huzûr-ı vezîrde cüml …
EÇS I 17a … idi. Âhir münhedim edüp yerinde Bâyezîd-i Velî bir hammâm-ı dil-küşâ binâ edüp ol gün ki mezkûr amûd ser-nigûn oldukda Bâyezîd H …