İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eşit

63
geçiş
23,3
milyonda
4.909.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
37
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig60815,6
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,86
AH D 0,49

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBAHToplam
eşit60363
ėşit1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eşit) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
meŋzer41910,6410,142,0049,2
köŋli814710,298,192,8275,4
bilgi4699,968,281,9938,2
sözni3409,908,651,7330,2
tutġıl3699,547,861,7226,9
söz135189,527,073,58102,3
işke31209,077,061,7223,5
tilin31269,026,991,7223,2
toldı31568,816,691,7221,9
ḳılḳı31708,726,561,7121,4
ajun32638,245,931,7018,8
köni34587,565,131,6815,6
er46977,434,941,9319,7
bilge35697,284,821,6714,3
kişi59927,284,752,1523,4
başında35957,224,751,6714,0
eḍgü36877,034,551,6613,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“eşit” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (63) →
KB 3925 bu sözni eşit ay maŋa kelmedük / negü tir arıġ bilge baġı beḍük
AH 145–148 … kelse erke tilindin kelür tilindin kim eḍgü kim isiz bolur eşit büt bu sözke ḳamuġ taŋda tėn turup tilke yüknüp tazarru‘ ḳı …
KB 2625 bu beytig oḳıġıl negü tir eşit / bilig birle başlap özüŋke iş it
KB 4813 negü tir eşit kör ay bilgi teŋiz / özi ḳoḍḳı alçaḳ ne köŋli ekiz
KB 1407 negü tir eşit dünya ‘aybın bilip / saŋa sözlegüçi uḳuştın alıp
KB 4947 negü tir eşit yaḳşı yaġma begi / ḳamuġ iş içinde yetilmiş ögi
KB 4394 batıġ yinçke sözler ulayın tise / bulardın eşit söz uḳulġay basa
KB 1290 negü tir eşit bu köni ḳılḳlıġ er / bu iki ajunuġ köni ḳılḳlıġ yir
KB 1656 ilig aydı emdi eşit ay oġul / söz aytur özüm sen maŋa tut köŋül
KB 4828 negü tir eşit emdi köŋli oḍuġ / ölümke usal bolma teggey yoḍuġ