İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eceli

28
geçiş
10,4
milyonda
9.921.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi2711,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
EÇS D 0,82

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTKuTEÇSToplam
eceli·12728
eçėli1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eceli) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
müsemmâna3411,5813,141,7351,9
müsemmâsına3911,3811,971,7345,0
câmı58210,549,522,2356,4
dek114889,458,083,30102,2
mu‘ammer32728,367,051,7223,5
nûş57387,746,352,2134,3
dahi413.1863,311,871,454,6
edüp723.9573,261,821,897,7
olup417.2812,921,481,283,1
ve6147.9190,41-1,03-2,564,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“eceli” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (28) →
EÇS VIII 367b … eyleyecek dedi Hilâlî bu beyti, / Hem ola bu târîh / Câm-ı eceli içdi Hasan dest-i felekden, / Sûy-i du cihânı. / Sene 1072.
EÇS I 28b … ûn'da olan neberd-i kebîrin ve ol cengde Gavrî Sultân câm-ı eceli nûş edüp lezzetinin gavrine erüp cengde Gavrî'nin gâ’ib old …
EÇS III 141b–142a … lasın. İnkırâzu'd-deverân te’lîfinle ve evlâd [u] ensâbınla ecel-i müsemmânda mü’ebbed olasın. Süleymân âhiret pâdişâhlığı ist …
EÇS X Y143a … le Melik anbârlar binâ etmeğe mübâşeret etdi. Ammâ Melik'in ecel-i müsemmâsı tamâm olup mürûr-ı eyyâm ile bi-emr-i Hudâ hilâfe …
KuT T. 38/64b3 11 hergiz küde bėrmez taŋrı hiç et-özke ḳaçan kelse anıŋ eceli taŋrı bilgen turur anı kim ḳılur siz
EÇS III 182a–182b … da Murâd Hân'ın "Sen de ol ekmekden ye" dediğü Allahu a‘lem ecel-i müsemmâmız tamâm olduğu günlerde biz de şehîd olmak görünür …
EÇS II 360b–361b … ine ism-i a‘zam tilâvet edüp üfürür. Var Alî Baba makâmında ecel-i müsemmâna dek sâkin ol. Âl-i Osmân üzre ısyân ile seni geçe …
EÇS III 185a … u abd-i zelîli bir nân-pâre içün bu kadar hor hakîr etme ve ecel-i müsemmâmın nihâyetine dek sıhhat-i bedenle terk [u] tecrîdd …
EÇS IV 260b … imle muğtenim oluruz. Ve ol kanlı ekmekden sen dahi yediğin ecel-i müsemmâna dek ol nândan yiyüp âhir min muhabbetullah şehîd …
EÇS VII 8a … ed piyâde küffârdan aslâ cân kurtulmayup tîğ-endâzdan câm-ı eceli nûş edüp cümlesi serhoş iken mest-i medhûş-ı sa‘îr oldular.